طبيعىترين وسيلهٔ آواز،
حنجرهٔ طبيعى انسان و سادهترين
وسيله ايجاد وزن دستهاى انسان
است. انسان با بهم زدن دستها وزن را
نگاه مىداشته و نغمهها و
آهنگها را همراهى مىکرده است.
بعدها بشر با شاخ حيوانات، سازهاى
بادى را اختراع کرد. و سوراخهاى آن
را با توجه به اعتقادات نجومى و
اعداد مقدس تعبيه نمود. همينطور
انواع سازهاى ضربى را اختراع کرد و
در تکامل آنها کوشيد. سازهاى زهى با
الهام از کمان اختراع شد و کمکم
نواقص آن را برطرف ساختند.
در کاوشهاى باستانشناسى
سازهاى بادى و زهى بهدست آمده که
تاريخ آنها به چند هزار سال پيش از
ميلاد مىرسد. همينطور در
سنگنبشتهها و حجارىها و بر روى
اشياء يافت شده، صورت اين سازها حک
شده است.
بشر با اختراع سازها و ادوات
موسيقي، از الحان و نواهاى مطبوع
در ذهنش تقليد نموده و پيوسته در را
تکامل آن گام برداشته است.
سازهاى ايرانى در آثار
موسيقىدانان دوران اسلامى ايران
با آلات الحان و گاه به اختصار آلات
ناميده شده است. اين سازها در طول
تاريخ پرحادثه و ديرپاى ايران تحت
تأثير عوامل گوناگونى قرار گرفته
که بخشى به تناسب زمان بوده و موجب
دگرگونى شکل و ابعاد و ساختار آنها
شده و از طرفى با روى کار آمدن
سلسلههاى غيرايراني، سازهاى
غيرايرانى و جديد متداول گشته است.
حتى نام سازها يکسان نمانده و يا در
هر نقطهاى با گويش آنجا نام
گرفته است.
در دورهٔ اسلامي، سازهاى زهى
مضرابى بيش از سازهاى ديگر داراى
اهميت بودند.
