فلسفه علوم اجتماعی، موضوعی با اهمیت اما نه چندان شناخته شده است. این گرایش، بنیادی ترین پرسش ها را درباره امکان نگرش علمی به جهان اجتماعی مطرح می کند: گستره و مرزهای نگرش علمی به جامه کدام است؟

دستیابی به شناخت علمی از جامعه چه مولفه هایی را شامل می شود؟ برای داوری میان تبیین های گوناگون اجتماعی، چه معیارهایی مناسب تر است؟ فلسفه، هم می تواند ما را در برساختن شاخه ای از دانش رهنمون شود و هم می تواند به مثابه یک معیار در مسیر پیشبرد و گسترش آن شاخه، به خدمتمان درآید. فلسفه طی یکی دو قرن گذشته، در حوزه روشنفکری در هر دو کار وی ژه بالا خدمت کرده است.اهمیت فلسفه علوم اجتماعی از دوچیز ریشه می گیرد: نخست، اضطرار و پیچیدگی چالش هایی که فرایندهای اجتماعی به درستی درک نشده پیش رویمان نهاده اند و در جامعه قرن و بیست و یکمی ما را احاطه کرده اند؛ و دوم، وضعیت بی سامان درک ما از منطق حاکم بر دانش علوم اجتماعی. انگار، مسافری باشیم سوار بر سفینه ای با فناوری پیچیده که نیرو محرکه و ابزارهای امداد و نجاتش را به درستی نمی فهمیم. فراتر از آن، از پایه های علمی و مهندسی که مبنای طراحی و عملکرد این فناوری بوده اند سر در نمی آوریم.در چنین شرایطی، به یادگیری دانشی که طرز کار این فناوری و همچنین محدودیت ها و عدم قطعیت های آن را برایمان توضیح دهد علاقه خودجوشی نشان خواهیم داد. به همین سان است که درک بهتر و استوارتر پدیده های رفتاری، سیاسی و اجتماعی که جهان مدرن اجتماعی را برمی سازند برایمان مهم است. منطق بنیادی دانش علوم اجتماعی، هنوز مسائل فلسفی بزرگ و حل نشده ای درخود دارد که تنها بر اساس آنها می توان به آن درک استوار دست یافت. فلسفیدن درباره طبیعت علوم اجتماعی تاثیر عمده ای بر تلاش های ابتدایی محققان اولیه نظیر وبر، دورکیم یا اسپنسر، در فرموله کردن رده بالاترین فرضیاتشان درباره فرایندهای اجتماعی و چیستی رویکرد علمی به جامعه گذاشته است و از همین رو همواره یک رفت و آمد مهم بین فلسفه و علوم اجتماعی حضور داشته است. تلاش برای بازسازی فرضیات بنیانگذاران چارچوب های علوم اجتماعی و نسل های متعددی از فیلسوفان که بخش بزرگی از درک کنونی ما از علوم اجتماعی را شکل داده اند، در مطالعه علمی جامعه کنونی بسیار مفید خواهد بود و برخی از مسائل عمده تعاریف و جستارهای علوم اجتماعی امروز را نمایان خواهد کرد. این تلاش ها همچنین نشانمان می دهد که چگونه برخی راه های تازه برای اندیشیدن درباره پژوهش ها و نظریه پردازی های علوم اجتماعی در خط سیر پیشرفت اندیشه بر ما آشکار می شود. آن چه مورد نظر است، رویکرد به فلسفه علوم اجتماعی به مثابه یک زیرمجموعه ساده فلسفه نیست، بلکه هدف، فلسفه علوم اجتماعی به مثابه یک حوزه فعال و راهبردی اندیشه و یک جزء تفکیک ناپذیر در توسعه علوم اجتماعی است.

فلسفه قرن نوزدهم و ابتدای قرن بیستم، نقش فعالی در تلاش برای پیکربندی یک «علم اجتماعی» توسط بنیانگذاران جامعه شناسی مانند دورکیم، وبر، مارکس، مکتب جامعه شناسی شیکاگو و نخستین نسل قوم نگاری بازی کرد. به باور نگارنده، با معین کردن فرضیات اصلی بنیانگذاران علوم اجتماعی، می توانیم به شکلی کم نظیر چگونگی درک جهان معاصر را بیاموزیم.مثلا چه فرضیاتی درباره دانش علوم اجتماعی، در ذهن فیلسوفانی چون کنته، میل، اسپنسر و دیگران که این گرایش را راه انداختند بود؟ توسعه نظریات علوم انسانی در سنت هرمنوتیک اروپای قاره، چگونه از طریق پوپر، همپل و ناگل، با نظریات پوزیتیویستی علوم اجتماعی در حلقه وین مرتبط شد؟ «فلسفه کنش» مکتب فرانکفورت چگونه نحوه اندیشیدن ما درباره علوم اجتماعی را دگرگون کرد؟اندیشه های فلسفی اصلی که توسط علوم اجتماعی برای درک عقلانی از جهان اجتماعی به کاربسته شد در تلاش های نخستین مانند اثبات گرایی، فلسفه طبیعی، واقع گرایی، دانش تاویل، فردگرایی، کل نگری، تقلیل گرایی، ابطال پذیری، اصالت ماده، روش شناسی ادراک، معرفت شناسی فمینیستی و علی گرایی پدید آمد. بررسی اندیشه های ابتدایی درباره چیستی و چگونگی دانش علوم اجتماعی، ایده هایی نیز برای بازنگری در جریان اندیشیدنمان به علوم اجتماعی جهان مدرن به ما می دهد. درک بهتر طبیعت و منطق علوم اجتماعی، اهمیت کاربردی سترگی دارد. فقط به پیچیدگی و اندازه فرایندهای جاری در ۵۰ سال گذشته بیاندیشید: تغییرات تند و تیز فرهنگ جوانان، تنفر و درگیری های قوم گرایانه، ادغام بیشتر کشورها در اقتصاد جهانی، تروریسم، شکوفایی آسیای شرقی به عنوان یک ابرقدرت صنعتی، جابه جایی های جمعیتی، نابرابری های عیان اجتماعی در هر کشور و در مقایسه میان کشورها، شبکه های اجتماعی که اینترنت آفریده است، و امثال آن؛ همان طور که مشخص است، این فرایند ها به درستی درک نشده اند. نظریه های مفهومی که فرایندهای یاد شده، پرونده ویژه شان باشند نداریم. چه نظریه مدرنیزاسیون، نظریه سیستم های جهانی، نظریه انتخاب عقلانی و چه نظریه استثمار.در واقع اگر تصور کنیم چنین نظریه ای می تواند وجود داشته باشد، دچار کژ فهمی بزرگی از طبیعت جامعه شده ایم؛ چرا که دگرگونی های اجتماعی، انباشتی از رفتارهای کاتوره ای و نهادها و رخدادهای در هم و برهم است و از هیچ گروه نظریه های مفهومی نمی توان انتظار داشت این پدیده ها را توضیح دهند. این دگرگونی ها همان قدر عمیق، تندوتیز و پیچیده هستند که دگرگونی های مرتبط با فرایند صنعتی شدن در انگلستان قرن نوزدهم. پیچیدگی و ایهام جهان اجتماعی کنونی، درک بهتری از منطق و روش های علوم اجتماعی می طلبد.