نام دیگر این بیماری «بروسلوزیس» و عامل آن باکتری خانواده «بروسلا» است. این بیماری گرچه بهطور اولیه در حیوانات باعث ایجاد بیماری میشود، ولی قابل انتقال به انسان بوده و در حقیقت بروسلوز یک بیماری مشترک انسان و دام است.
درگیری انسان براثر تماس نزدیک با حیوانات (مثل افراد دامدار) و یا استفاده از محصولات حیوانی (مثل پنیر، شیر و...) که آلوده به باکتری هستند، بوده و این بیماری خصوصاً در مناطقی که برنامههای کنترل بیماری در حیوانات به خوبی اجرا نمیشود، شیوع بالایی دارد.
کشور ما نیز جزء مناطقی است که بروسلوز در آن زیاد دیده میشود (خصوصاً در مناطق روستایی).
● علائم و نشانهها
این بیماری، یک بیماری هزار چهره است و میتواند خود را به اشکال مختلف نمایان کند و آنچنان تنوعی در علائم آن وجود دارد که پزشکان خصوصاً در مناطق با شیوع بالای این بیماری، باید همیشه به فکر این بیماری بوده و آنرا در نظر داشته باشند.
علائم این بیماری شامل: تب، تعریق، لرز، سردرد، درد عضلانی، خستگی، بیاشتهایی، درد مفاصل، کمردرد، کاهش وزن، یبوست، دردگلو، سرفه خشک، علائم شبیه سرماخوردگی، التهاب مفاصل، بزرگ شدن غدد لنفاوی، افسردگی (درگیری عصبی مرکزی)، درگیری قرنیه چشم و ضایعات پوستی،کاهش وزن،درد شکم، اختلال خواب، بزرگ شدن کبد و طحال، رنگ پریدگی و درد ستون فقرات است.
البته گاهی بیماری بروسلوز مزمن میشود که در این حالت علائم خفیف تر ولی مداوم و یا مکرر شده و این افراد مثلاً با تب مکرر ولی خفیف، درد مفاصل و یا خستگی مواجه میشوند.
گاهی نیز در عفونتهای شدید، دستگاه عصبی مرکزی و یا گاهی لایه داخلی قلب گرفتار میشود که در این موارد، بیماری عوارض خطرناکی میتواند داشته باشد.
● عامل بیماری
چهار نوع باکتری بروسلا وجود دارد:
۱) بروسلای گوسفند و بز
۲) بروسلای گاو
۳) بروسلای خوک
۴) بروسلای سگ. که از بین آنها نوع گوسفندی و بزی شایعتر از بقیه بوده و شایعترین عوارض هم مربوط به همین نوع است.
● راه انتقال بیماری
چهار روش عمده برای انتقال این بیماری وجود دارد :
۱) خوردن یا نوشیدن محصولات لبنی آلوده به باکتری:
این مورد شایعترین روش انتقال بیماری محسوب میشود. البته علاوه بر محصولات لبنی غیر پاستوریزه، خوردن گوشت خام نیز باعث انتقال بیماری میشود.
۲) استنشاق باکتری:
این روش گرچه در حالت معمول راهی شایع برای بیمار شدن نیست، ولی افراد شاغل در آزمایشگاهها و یا کشتارگاهها در خطر ابتلا به بیماری در اثر استنشاق باکتری در این فضای آلوده هستند.
۳) انتقال از طریق خراش پوستی با پاشیده شدن خون آلوده به چشم، فضای دهان یا بینی:
آلودگی در اثر وجود یک زخم پوستی نیز بیشتر در افراد شاغل در کشتارگاهها و یا کارخانههای تولید و بسته بندی غذای حیوانات و پرسنل دامپزشکی اتفاق میافتد. همچنین شکارچیانی که پس از شکار، شروع به تمیز کردن احشاء حیوان شکار شده خود میکنند نیز در معرض خطر ابتلا به بروسلوز هستند.
۴) انتقال انسان به انسان:
این حالت نادرترین روش انتقال بیماری است که خود شامل چند دسته است.
یکی انتقال از طریق شیر مادر آلوده به تب مالت به شیرخوار، روش دیگر از طریق انتقال جنسی از فرد مبتلا به بیماری به فرد دیگر است. بهطور بسیار نادر نیز این بیماری از طریق انتقال خون و یا پیوند مغز استخوان نیز انتقال یافته است ولی کلاً همانطور که در اول ذکر شد این روش یعنی انتقال فرد به فرد بسیار نادر است.
● تشخیص
برای تشخیص تب مالت دو روش وجود دارد:
۱) استفاده از کشت خون، مغز استخوان و سایر ترشحات بدن برای بهدست آوردن و اثبات وجود باکتری .
۲) سنجش پادتن مخصوص بروسلا که بدن برای مقابله با آن از خود تولید میکند و تولید آن نشانه ورود میکروب بروسلا به بدن است. البته در صورت استفاده از این روش نیاز به ۲ نمونه خون است که بهفاصله دو هفته از هم تهیه شده باشند.
● درمان
دوره درمان این بیماری حداقل ۸ هفته است (در موارد خطرناک مثل درگیری عصبی و یا درگیری قلب و یا ستون مهرهها این مدت ۳-۲ برابر میشود) زیرا این بیماری باید بصورت طولانی مدت و همچنین ترکیبی از حداقل ۲ آنتی بیوتیک درمان شود تا از عود بیماری جلوگیری شود.
البته بیماران درمان شده لازم است بهمدت ۲ سال هر ۶-۳ ماه یکبار هم از لحاظ علائم بالینی و هم کشت خون و آزمایش پادتنهای خون، از نظر عود عفونت بررسی شوند.
● پیشگیری
مؤثرترین راه پیشگیری از بیماری استفاده از محصولات لبنی پاستوریزه است، زیرا میکروب با جوشاندن شیر از بین میرود. همچنین بیاد داشته باشید فریز کردن مواد غذایی این میکروب را نابود نمیکند.
همچنین این میکروب در پنیری که از شیر غیر پاستوریزه استفاده شود، تا ۸ هفته میتواند زنده بماند.
علاوه بر این واکسیناسیون دامها و کنترل بیماری در دام یک راه مؤثر دیگری برای کنترل این میکروب است. افرادی هم که در کشتارگاهها فعالیت میکنند، قصابها و شکارچیان حیوانات باید هنگام تمیز کردن احشاء حیوان از دستکشهای لاستیکی استفاده کنند.
هیچگونه واکسن اضافی که کاملاً مورد تأیید بوده و بهمدت طولانی باعث ایمنی فرد بشوند، وجود ندارد، گرچه نوعی واکسن برای افراد شاغل در صنایع دامپزشکی تولید شده، ولی این واکسن هر ۲ سال یکبار باید تکرار شود و در تمام کشورها هم اجازه مصرف ندارد.
بنابراین کنترل بیماری در دام و استفاده از محصولات پاستوریزه بهترین روش کنترل این بیماری است.
بهداشت و درمان 
آلبوم
پرستوها 
