لنزهای تماسی، صفحات کوچک گردی از جنس پلاستیک هستند که برای برطرف کردن مشکلات بینایی ماننددوربینی، نزدیک‌بینی یا آستیگماتیسم ساخته شده‌اند. این لنزها همچنین برای افرادی که عمل جراحی کاتاراکت (آب مروارید) را انجام داده‌اند، استفاده می‌شوند. لنزها به این دلیل «تماسی» نامیده می‌شوند که مستقیما درون چشم، روی لایه نازکی از اشک چشم که روی قرنیه را پوشانده، قرار می‌گیرند و به عبارتی در لایه‌ای از اشک چشم شناورند...

لنزهای نرم (soft) حالت ژلاتینی دارند تا بتوانند در اشک چشم شناور باقی بمانند. این لنزها از پلاستیک‌های نرم و انعطاف‌پذیری ساخته شده‌اند که قابلیت جذب آب را دارند. بسیاری از افراد معتقدند این لنزها بسیار راحت‌تر از لنزهای سخت هستند. بعضی از انواع این لنزها به عنوان لنزهای یک‌بار مصرف معروف شده‌اند که آنها را فقط به مدت ۲۴ ساعت می‌توان استفاده کرد و پس از آن باید دور انداخته شوند. انواعی دیگر از این لنزها را می‌توان به مدت طولانی‌تری (یک تا ۶ روز) بدون نیاز به برداشتن استفاده کرد.

بعضی دیگر از لنزهای نرم را می‌توان بعد از ۲ هفته یا هر یک تا ۳ ماه تعویض کرد. اینها لنزهای یک‌بار مصرفی هستند که تاریخ مصرف‌شان تمدید شده است. البته لنزهای نرمی هم وجود دارند که چند سال می‌توان از آنها استفاده کرد.

اما لنزهای سخت به ۲ گروه اصلی تقسیم می‌شوند؛ گروه اول، دسته ای از لنزهای سختی هستند که نسبت به اکسیژن نفوذپذیرند و اجازه عبور اکسیژن از منافذ ریز لنز را می‌دهند تا اکسیژن کافی به قرنیه برسد. این لنزها در حقیقت فرزندان لنزهای سخت قدیمی هستند که خاصیت عبور اکسیژن را نداشتند.اگر پزشک شما، لنز سخت برای‌تان تجویز کرده است باید ۲ تا ۴ هفته به خود فرصت دهید تا به آن عادت کنید. در روزهای نخست ساعات کمی در طول روز از لنز خود استفاده کنید و کم‌کم این ساعات را افزایش دهید.

● لنزهای رنگی

لنزهای رنگی دارای ۵ رنگ اصلی هستند: قهوه ای، آبی، سبز، طوسی، بنفش و طیف وسیعی از رنگ‌ها که بین این رنگ‌های اصلی قرار دارند. گاهی مواد رنگی و شیمیایی موجود در لنزهای رنگی غیراستاندارد، موجب عفونت و در نهایت سرایت عفونت به سایر بافت‌های چشمی و کوری شخص می‌شود. از طرفی معمولا علاوه بر گذاشتن لنز رنگی، آرایش نیز می‌کنند. اگر مقدار کمی از مواد آرایشی وارد چشم شود همراه اشک روی سطح داخلی یا خارجی لنز قرار می‌گیرد و موجب خراش قرنیه و عفونت چشم می‌شود.

● ظرف نگهداری لنز

ظرف‌های پلاستیکی مخصوص نگهداری لنز را می‌توانید از داروخانه‌ها تهیه کنید ولی گاهی درون جعبه محلول مخصوص لنز، یک عدد از این ظروف وجود دارد. فراموش نکنید قبل از هر بار مصرف، جعبه لنز را درون آب جوش، بجوشانید تا در حرارت بالا میکروب‌هایی که درون ظرف وارد شده اند، از بین بروند. ظرف مخصوص نگهداری لنز را ماهی یک‌بار دور بیندازید و از یک ظرف جدید استفاده کنید.

● طرز قراردادن لنز درون چشم

قبل از قراردادن لنز در چشم‌تان باید دستان‌تان را با آب و صابون بشویید و خشک کنید. بهتر است از حوله برای خشک کردن دست‌تان استفاده نکنید چون امکان دارد پرزهای آن روی انگشتان شما باقی بماند. استفاده از دستمال کاغذی بهداشتی‌تر است. برای اینکه لنزتان را پشت و رو درون چشم‌تان نگذارید باید به این نکته توجه کنید که وقتی لنز را روی انگشت می‌گذارید و مقابل چشمان‌تان قرار می‌دهید، اگر یو شکل باشد، درست است اما اگر لبه‌های آن (لبه‌های یو) به سمت خارج کشیده شده باشد، لنزتان پشت و رو شده است.

● لنزتان را زود به زود عوض کنید

لنزتان را هر چه زودتر عوض کنید به سلامت چشم‌تان کمک بیشتری کرد‌ه‌اید. توجه کنید مراقبت و شستشو از لنز برای حفظ سلامت چشمان شما کافی نیست. موادی مانند پروتیین، کلسیم و چربی که به طور طبیعی در اشک چشم وجود دارند، می‌توانند روی لنز رسوب کرده و باعث احساس ناراحتی لنز درون چشم‌تان و عفونت چشم‌تان شوند. کسانی که آلرژی دارند و یا میزان تولید پروتیین و چربی درون چشمان‌شان بیش از دیگران است، باید زودتر از دیگران با لنز قدیمی شان خداحافظی کنند.چشم پزشک می‌تواند به شما در تعیین زمان مناسب برای تعویض لنزتان کمک کند. بسیاری از خانم‌ها، لنزهای خود را به خصوص لنزهای رنگی را از آرایشگاه‌ها و یا فروشگاه‌ها تهیه می‌کنند.

لنزهایی که در این مراکز ارایه می‌شود، نظارت چندانی بر کنترل کیفیت‌شان وجود ندارد و حتی ممکن است تقلبی و غیراستاندارد باشند. گاهی تاریخ مصرف این لنزها گذشته است. فراموش نکنید شما فقط یک جفت چشم دارید و باید برای آنها ارزش قایل شوید. چشم پزشک، لنزهای بیماران‌اش را با دقت و حوصله انتخاب می‌کند و تمام جوانب را از نظر بهداشتی و استاندارد بودن و از یک مارک معتبر بودن مد نظر قرار می‌دهد و در عین حال لنزها را از مراکز بهداشتی یا مستقیما از خود کارخانه دریافت می‌کند، بنابراین مطمئن‌تر است، به علاوه در هنگام تحویل لنز به بیمار، توضیحات لازم را از نظر مدت زمان استفاده و طریقه نگهداری به بیمار ارایه می‌کند.

● لنز در چشم شما گم نمی‌شود

اصلا نگران گم شدن لنز در چشم خود نباشید، گرچه گاهی لنز زیر پلک شما می‌رود و هر چه به دنبال آن می‌گردید، پیدا نمی‌شود اما بهتر است بدانید ملتحمه چشم که به سطح داخلی پلک متصل است، اجازه نمی‌دهد لنز به پشت چشم وارد شود. در این شرایط کمی پلک‌های خود را به آرامی ماساژ دهید و یک قطره چشمی در چشمان‌تان بچکانید تا سطح لنز مرطوب شده و از پشت پلک‌های شما، جایی که چسبیده است، جدا شود.

● محلول نرمای سالین

شما می‌توانید از این محلول برای شستشو و ضدعفونی لنز تماسی‌تان استفاده کنید، به شرط اینکه در کنار آن از حرارت یا اشعه ماورای بنفش برای ضدعفونی کردن لنز تماسی استفاده کنید. در صورتی که از قرص‌های آنزیمی نیز استفاده می‌کنید باز هم نیاز به محلول نرمال سالین خواهید داشت.

● استفاده مداوم از لنزها بی‌خطر نیست

در دهه‌های اخیر، استفاده از لنزهای چشمی برای رفع عیوب انکساری چشم به جای عینک متداول شده است. حتما می‌دانید که این لنزها دو نوع نرم و سخت دارند که هر یک مزایا و معایبی دارند. استفاده از لنز سخت ، نسبتا عارضه کمتری دارد. آلوده شدن سریع لنز نرم با گرد و غبار به ایجاد التهاب و عفونت قرنیه چشم منجر می‌گردد که به موجب آن تاری دید، قرمزی و درد شدید به وجود می‌آید. امروزه شما می‌بینید که بعضی از افراد با استفاده از لنزهای چشمی رنگی و آرایشی، چشم‌های خود را به هر رنگی که می‌خواهند مثلا آبی، سبز و غیره درمی‌آورند اما بسیاری از این مصرف‌کنندگان دایمی لنزها متوجه خطرات استفاده بیش از حد لنزها نیستند.

اگر شما به منظور زیبایی، در یک مهمانی از لنز رنگی استفاده می‌کنید و پس از آن مدت محدود، لنز را از چشم خارج کرده و درمحلول مخصوص نگهداری می‌کنید و مهم‌تر از همه آنکه این لنز به خودتان اختصاص دارد و آن را با نظر کارشناسانه یک متخصص تهیه کرد‌ه‌اید، بلامانع است اما اگر هر روز به طور مکرر و گاهی متاسفانه شبانه‌روزی از لنزهای چشمی استفاده می‌کنید، باید بدانید که استفاده مداوم این لنزها برای چشم، خطرناک است و می‌تواند باعث بروز آلرژی شود. اگر لنز شما به طور دایم روی چشم‌تان قرار دارد و در واقع حکم صفحه‌ای را پیدا کرده که چشم را می‌پوشاند، باید آگاه باشید که با این کار،‌ از رسیدن اکسیژن به بافت‌های این ناحیه ممانعت می‌کنیدو ادامه این وضعیت می‌تواند سبب بروز عفونت‌های چشمی شود. استفاده دایمی از لنزهایی که مصارف زیبایی دارند، می‌تواند به سلامت چشم‌های شما آسیب برساند. لنز را از هر جایی تهیه نکنید. این کار تخصصی و بر عهده چشم‌پزشک می‌تواند شما را با شیوه استفاده از لنزومراقبت از آن آشنا کند.