هشت سال پیش بود که اسامه بن لادن ناشناس برای مردم جهان تبدیل به کابوسی شد و هنوز به رغم اینکه اخبار تاییدنشده یی مبنی بر کشته شدن وی نیز وجود دارد، همچنان خبرساز است، حتی اگر این بار نه خودش بلکه پای فرزندانش در میان باشد. البته این بار ایران نیز در کنار نام بن لادن قرار دارد و داستانی که درباره فرزندانش به راه افتاده؛ آنقدر جنجال ساز شده که مقامات ارشد وزارت خارجه کشور مجبور شوند بارها و بارها در این خصوص واکنش نشان دهند. این بار قصه وقتی شروع شد که عمر بن لادن یکی از فرزندان اسامه بن لادن که ۲۹ سال سن دارد به روزنامه شرق الاوسط گفت خواهرش ایمان و زن پدرش ام حمزه تحت بازداشت نیروهای ایرانی هستند و تهران از آزادی آنان امتناع می کند.

عمر بن لادن که مقیم قطر است، همچنین مدعی شد؛ «خانواده بن لادن شامل نجوی زن اول اسامه بن لادن که سوری و ساکن دمشق است، در طول سال های گذشته زنده بودن ایمان و دیگر برادرانش را رد می کرد تا نزدیک به یک ماه پیش که توانست با خانواده اش تماس بگیرد.» وی همچنین تاکید کرد تا چهار سال پیش هیچ اطلاعی از سرنوشت دیگر برادرانش یعنی سعد که اکنون ۲۹ سالش است، عثمان ۲۵ ساله، فاطمه ۲۲ ساله، حمزه ۲۰ ساله، ایمان ۱۷ ساله و بکر که ۱۵ سال سن دارد، نداشته است. این فرزند بن لادن در ادامه مدعی شد؛ «نزدیک به ۲۵ روز است که ایمان در داخل اتاقی در سفارت عربستان به سر می برد؛ اتاقی که کارکنان سفارت برایش تدارک دیده اند. رفتار کارکنان سفارت با او بسیار خوب است و ما تلاش داریم او را از ایران خارج کرده و به عربستان یا سوریه بفرستیم. باید بگویم رفتار دولت سوریه با مادرم و دو تن از برادرانم که در سوریه زندگی می کنند نیز بسیار خوب بوده است.»

عمر بن لادن همچنین گفت؛ «برادرانم از زمان بازداشت شان در تهران در سال ۲۰۰۱ تاکنون از هیچ گونه امکانات آموزشی برخوردار نبوده اند و مصر هستند هر طور شده به عربستان یا سوریه بروند. آنها تحت کنترل شدید نیروهای ایرانی قرار دارند و تنها هر شش ماه یک بار اجازه خرید به آنها داده می شود. ما از دولت سوریه که روابط بسیار خوبی با تهران دارد، انتظار داریم وارد عمل شده و این مساله را حل و فصل کند.» به گفته این عضو خانواده بن لادن تمام برادرانش که در ایران تحت کنترل هستند، متولد عربستان سعودی اند. وی در ادامه تصریح کرد ۱۱ برادر دارد که متولد ایران یا افغانستان هستند و از قبل هیچ دیداری با آنها نداشته است. اما در پی ادعاهای عمربن لادن، شرق الاوسط که تحت مالکیت سعودی هاست، به نقل از فواد قصاص کنسول سفارت عربستان در تهران نوشت؛ «ایمان دختر اسامه بن لادن نزدیک به ۲۵ روز میهمان سفارت ما در تهران است. تلاش های دیپلماتیکی را آغاز کرده ایم که او را با عزت و کرامت از تهران خارج کرده و نزد خانواده اش برسانیم. این از وظایف ما است چرا که او یک شهروند عربستانی است و ما باید به هر شهروند عربستانی در هر کجا که باشد، کمک کنیم.»

در همین راستا همین روزنامه به نقل از یک دیپلمات در سفارت سعودی در تهران نیز گفت ایران از زمان اشغال افغانستان در سال ۲۰۰۱ توسط امریکا و نیروهای ناتو، دختر اسامه بن لادن و پنج نفر از پسران او و همچنین یکی از زنان وی را بازداشت کرده و دختر او ایمان ۲۵ روز پیش به سفارت عربستان پناه برده است. پس از انتشار این خبر و پوشش رسانه یی آن از سوی رسانه های نزدیک به عربستان بود که روزنامه های غربی نیز به آن پرداختند و با اشاره به اظهارات عمر بن لادن، در خروجی های خود گزارش دادند؛ «چند عضو نزدیک خانواده اسامه بن لادن در حبس خانگی در ایران به سر می برند و از سال ۲۰۰۱ تاکنون، تحت تدابیر امنیتی شدید در محلی در نزدیکی تهران نگهداری می شوند.» در همین باره روزنامه کریستین ساینس مانیتور ادعا کرد گروهی که در ایران هستند، شامل شش فرزند رهبر القاعده و یکی از همسران بن لادن است. روزنامه تایمز لندن نیز مدعی شد تمامی این افراد از افغانستان گریخته و قبل از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ به نیویورک و واشنگتن، از مرز ایران گذر کرده اند. هنوز انتشار این گزارش ها با واکنش رسمی مقامات ایران مواجه نشده بود که خبر فرار یکی از پسرهای بن لادن از ایران و همچنین پناهنده شدن یکی از دختران بن لادن به سفارت عربستان در تهران مطرح شد.

به گزارش روزنامه شرق الاوسط، ایمان دختر ۱۷ ساله بن لادن پس از گریختن از دست تیم امنیتی ایران، از حدود یک ماه پیش در سفارت عربستان سعودی پناه گرفته است. همچنین به نوشته یک روزنامه سعودی، پس از اینکه ۱۱ نوه او به ایران پناهنده می شوند، در حبس خانگی قرار گرفته اند و سپس به تدریج آزادی های بیشتری به آنها داده می شود تا اینکه اجازه می یابند هر شش ماه یک بار برای خرید از خانه بیرون بروند. به گفته عمر بن لادن، خواهر ۱۷ ساله اش طی یکی از همین خریدها توانسته از دست نگهبانانش بگریزد و به سفارت عربستان پناهنده شود. همزمان با انتشار این گزارش ها، عمر بن لادن سوم دی ماه مجدداً با تلویزیون «العربیه» تماس گرفت و ضمن تایید حضور اعضای خانواده اش در ایران، از طریق این شبکه از احمدی نژاد رئیس جمهوری درخواست کرد به خانواده او اجازه خروج از ایران داده شود.

وی به العربیه گفت دولت ایران به او اطمینان داده است به اعضای خانواده او اجازه خواهند داد از ایران خارج شوند و هم اینک تلاش های دیپلماتیک در این زمینه آغاز شده است. عمر بن لادن همچنین از احمدی نژاد خواست نسبت به آزادی خواهرش ایمان بن لادن که سن کمی دارد و در حال حاضر در سفارت سعودی در تهران به سر می برد، همکاری کند. عمر چهارمین فرزند از ۱۱ فرزند اسامه بن لادن است و مدعی است از سال ۲۰۰۰ تاکنون پدرش را ندیده است؛ کسی که ادعا می شود مسوول عملیات تروریستی ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ است. وی همچنین در این گفت وگو به تصحیح اظهارات نقل شده از سوی خودش پرداخت و گفت اطلاعات نادرستی در مورد خواهرش ایمان منتشر شده است. وی تاکید کرد؛ «ایمان که کم سن و سال است، از دست ماموران ایرانی فرار نکرده است. افراد خانواده ام نیز در آنجا بازداشت نیستند، آنها میهمان دولت ایران هستند و ما از آنها تشکر می کنیم که در طول این مدت از آنها محافظت کردند.

از انتشار گزارش های معکوس متاسفیم، این بر تلاش های دیپلماتیک برای حل موضوع تاثیر می گذارد.» عمر در ادامه افزود؛ «بر اساس تماس یکی از مقامات ایران همه احتیاجات آنها برآورده می شود. وی به ما اطمینان داد همه آنها سالم هستند و ایران می خواهد به آنها اجازه خروج بدهد.» عمر بن لادن همچنین از دولت سعودی تشکر کرد و گفت تنها خواسته اش این است که یک بار دیگر اعضای خانواده به هم بپیوندند و همه به کشور خود برگردند. اما در حالی که فرزند چهارم اسامه بن لادن از ادامه تلاش های دیپلماتیک ایران و شکست نخوردن مذاکرات برای حل مشکل خانواده اش خبر می داد، منوچهر متکی وزیر خارجه ایران در گفت وگوی ویژه خبری شبکه دو، حضور دختر بن لادن در ایران را تایید کرد و گفت؛ «مدتی قبل سفارت عربستان خبر داد یکی از دختران بن لادن در سفارت عربستان است.»

وزیر خارجه ایران در ادامه افزود؛ وزارت امور خارجه به اداره اتباع و سفارت عربستان اعلام کرد طبق کنوانسیون در صورت احراز هویت، این فرد می تواند با برگه عبور از ایران خارج شود. متکی همچنین تاکید کرد؛ «البته ما نمی دانیم این خانم چطور وارد ایران شده اند لذا برای ما هویت او محرز نشده است اما سفارت عربستان بر این موضوع تاکید کرده است.» پیرو سخنان متکی، سخنگوی وزارت خارجه نیز از شرط ایران برای اجازه خروج دادن به فرد معرفی شده به عنوان دختر بن لادن خبر داد و با اشاره به مطرح شدن حضور دختر بن لادن در سفارت عربستان در خاک ایران گفت؛ عربستان تاکنون هیچ اقدامی برای تایید هویت این فرد نکرده است. رامین مهمانپرست در گفت وگو با ایرنا تصریح کرد؛ همان طور که منوچهر متکی وزیر خارجه پیشتر در گفت وگو با بخش ویژه خبری شبکه دوم سیمای جمهوری اسلامی اعلام کردند، سفارت عربستان مدعی حضور دختر بن لادن در این سفارتخانه شده و تاکنون هویت این شخص برای مسوولان وزارت خارجه ایران محرز نشده است.

وی ادامه داد؛ در گفت وگو با شبکه پرس تی وی نیز گفته ام براساس منابع مرزی ایران، هیچ فردی با مشخصات ادعا شده از مرزهای ایران وارد کشور نشده، مگر اینکه فرد مذکور به صورت غیرقانونی وارد شده باشد. سخنگوی وزارت خارجه ادامه داد؛ سفارت عربستان طی یادداشتی به اداره اتباع بیگانه مدعی حضور دختر بن لادن در این سفارتخانه شده و اعلام کرده چون این فرد به صورت غیرقانونی وارد شده و مدارک عبور ندارد، مدارک لازم برای وی صادر شود تا وی بتواند خاک ایران را ترک کرده و به عربستان برود.

به گفته مهمانپرست این درحالی است که اداره اتباع بیگانه در پاسخ به این درخواست، از سفارت عربستان خواسته براساس قوانین ایران این شخص را رویت کرده و پس از تایید هویت شخص مذکور، اقدام به صدور مدارک لازم کند. از آن موقع تاکنون دیگر خبری از اقدامات صورت گرفته بین وزارت خارجه ایران و سفارت عربستان رسانه یی نشده است اما این اولین بار نیست که اخباری از این دست منتشر می شود. پاییز سال ۲۰۰۳ روزنامه واشنگتن پست به نقل از مقامات امریکایی، اروپایی و عربی مدعی شد سعد بن لادن یکی دیگر از پسران بن لادن «ظرف ماه های گذشته به عنوان بخشی از سطوح بالای القاعده دوباره به صحنه بازگشته... و سازمان تروریستی القاعده را از داخل ایران هدایت می کند».

همچنین در سال ۲۰۰۸ نیز مدعی شدند سعد بن لادن توسط ایران آزاد شده و به افغانستان بازگشته است. در همین زمینه واشنگتن همواره ایران را به پناه دادن به عده یی از اعضای القاعده متهم می کرد اما آخر قصه این عضو خانواده بن لادن نیز با خبر کشته شدن او در جریان یکی از حملات ایالات متحده به پاکستان، به پایان رسید.

آن زمان خبرهایی علیه ایران مبنی بر «حضور اعضای ارشد و تعداد دیگری از نیروهای القاعده» همچنین «حمایت ایران از این شبکه» از سوی محافل سیاسی و رسانه یی منتشر می شد که به اعتقاد دولتمردان در راستای «تبلیغات منفی غرب» بود. در این اخبار ادعا شده بود ایران با این شبکه رابطه نزدیکی داشته و در حال حاضر نیز به تعدادی از اعضای آن پناه داده است. به دنبال این ادعا، ایران هرگونه همکاری با این شبکه را چه در گذشته و چه در زمان حال رد کرد و آن را ادعایی کذب دانست. افزون بر آن تاکید داشت این کشور خود قربانی حملات و خشونت های این گروه در زمان تصرف شهر مزارشریف و به تبع آن کنسولگری ایران که در این شهر قرار داشت، است که به شهادت ۱۱ تن از دیپلمات های ایرانی در دوران حکومت طالبان در افغانستان منجر شده بود.

با این حال، اگرچه بیش از پنج سال از آن دوران می گذرد اما خبر حضور قریب ۲۵ نفر از اعضای خانواده بن لادن در ایران غافلگیرکننده بود. در این میان برخی رسانه های عربی و غربی معتقدند ایران از نگهداری تعداد کثیری از خانواده اسامه بن لادن در ایران با یک تیر دو نشان زده و ضمن «گروگان کشی» برای در امان ماندن از آسیب های تروریستی سازمان القاعده، با وانمود کردن به پناه دادن خانواده او، نظر آنها را برای هواداری از تهران جلب کرده است. در عین حال برخی دیگر گمان دارند انگیزه ایران از نگهداری اعضای القاعده داشتن توانایی برای مقابله با امریکا در صورت بروز هرگونه تجاوز احتمالی به خاک ایران یا به عنوان ابزاری برای جلوگیری از عملیات القاعده در مرزهای ایران است.

اما تحلیلگران دیگری بر این باورند که این موضوع به تنش روابط ایران و عربستان بازمی گردد و حضور اعضایی از خانواده بن لادن در ایران، بیش از اینکه صحت داشته باشد، ابزاری دیپلماتیک میان ریاض و تهران است. ایران و عربستان از دیرباز به عنوان دو رقیب سنتی منطقه مطرح هستند که بر سر قدرت و نفوذ در خاورمیانه با یکدیگر رقابت دارند. ناظران در استدلال نظریه خود این حادثه را پیش چشم قرار می دهند که داستان خانواده بن لادن در پی آن صورت گرفت که تهران اعلام کرد ریاض یک دانشمند هسته یی اش را که برای حج راهی عربستان شده بود، تحویل امریکا داده است؛ اقدامی که با واکنش منفی عربستان مواجه شد. برای همین گفته می شود ریاض با همراهی شهروندانش یعنی فرزندان بن لادن، پاتکی به تک ایران زده است. به ویژه که تحولات به وجود آمده در روابط ایران، لبنان و سوریه می تواند مزید بر چنین واکنشی از سوی ریاض شده باشد.

با این حال صحیح بودن هر یک از این تحلیل ها را زمان مشخص می کند لذا باید دید انتهای داستان اعضای خانواده بن لادن در ایران به کجا می رسد و سرنوشت حضور یا عدم حضور چهار پسر، سه دختر و ۱۱ نوه بن لادن که عمر بن لادن می گوید هیچ ارتباط تشکیلاتی با القاعده ندارند و برخی منابع می گویند میهمان تهران هستند، چه خواهد شد. آیا این افراد داخل ایران هستند یا تمام این حرف و حدیث ها یک بلوف دیپلماتیک از نوع سعودی بود.