جنسیت یک جانور توسط یک جفت کروموزوم، که کروموزوهای جنسی هستند، تعیین می‌شود. در پستانداران، جنس ماده دو کروموزوم جنسی همانند دارد، که به دلیل شکلشان، کروموزوم X نامیده می‌شوند. بنابراین جنس ماده XX است. جنس نر یک کروموزوم X و یک کروموزوم کوتاهتر به نام Y دارد. بنابراین نرها XY هستند. تخمکهایی که توسط جنس ماده ساخته می‌شوند دارای یک کروموزوم X هستند. اسپرمهایی که توسط جنس نر ساخته می‌شوند دارای یک کروموزوم X یا Y هستند. اگر تخمک توسط اسپرمی که دارای کروموزوم X است بارور می‌شود، فرزند ماده خواهد بود و اگر توسط اسپرمی با کروموزوم Y بارور شود، فرزند نر خواهد بود.
● ساخته شدن سلولهای جنسی
سلولهای جنسی توسط نوع خاصی از تقسیم سلولی به نام میوز ساخته می‌شوند. این تقسیم فقط در اعضای تناسلی، یعنی بیضه‌ها و تخمدانها در جانوران، و بساکها و تخمکهای گیاهان، انجام می‌شود. سلولهای جنسی فقط یک مجموعه کروموزوم دارند، در حالی که همه سلولهای دیگر یک موجود زنده دو مجموعه کروموزوم دارند. وقتی تخمک جنس ماده و اسپرم جنس نر در عمل لقاح با هم ترکیب می‌شوند، تبدیل به یک سلول می‌شوند که دوباره همان دو مجموعه کروموزوم را دارد. این سلول تبدیل به یک موجود زنده جدید می‌شود.
● ژنها و دی‌ان‌آ
کروموزوها عمدتا از دی‌ان‌آ (DNA، دئوکسی ریبو نوکلئیک اسید) تشکیل می‌شوند. مولکول دی‌ان‌آ تا حدی شبیه یک نردبان طنابی بسیار بلند مارپیچی است. هر «پله» این نردبان از یک جفت باز تشکیل می‌شود (باز نوعی ماده شیمیایی است). این بازها C , T , A و G نام دارند A همیشه با,T و C همیشه با G جفت می‌شود. این جفت بازها دو رشته مارپیچ دو تایی را به هم متصل می‌کنند. بخشهای مختلف این نردبان، با شاید چندین هزار جفت باز، هر ژن را تشکیل می‌دهند. ژنها واحد وراثت هستند. آرایش ژنتیکی یک موجود زنده (ترکیب ژنهای آن)، تعیین کننده مشخصات آن، مانند رنگ چشمهای یک جانور یا بوی گل یک گیاه، است.