گسلها شكستگیهایی همراه با تغییر مكان نسبی اند كه در آن ها به موازات سطح گسل جابه جایی دیده نمیشود. طول و جابجایی گسلها بین چند سانتی متر تا چندین كیلومتر متغیر است.
● عناصر گسل
▪ امتداد :
شیب وامتداد گسل ها همانند شیب و امتداد طبقات، اندازه گیری می شود . بنابراین امتداد گسل امتداد خطی افقی در سطح گسل است كه مقدار آن بابیان زاویه ای نسبت به شمال مشخص می شود.
▪ شیب :
زاویهی بین سطح افق و سطح گسل راشیب گسل می نامندشیب گسلها اغلب بسیار متغیراست به طوری كه شیب زیاد یك گسل در سطح زمین می تواند در اعماق كم شده و حتی به صفر نزدیك شود. تغییرات شیب تابع ناهمگنی سنگها و نوع آن هاست . انغطاف پذیری سنگها موجب كاهش شیب می شود .
▪ كمر بالا و كمر پایین :
قطعهی روی سطح گسل را كمر بالا و قطعهی زیرین آن را كمر پایین مینامند.
● انواع گسل
بر اساس نحوه و میزان حركت نسبی در امتداد گسلها كه ناشی از نحوه تشكیل آنها است، گسلها را به رده هایی زیر تقسیم می نمایند.
▪ گسل عادی normal fault
▪ گسل معكوس reverse fault
▪ گسل امتداد لغز strick slip fault
▪ گسل امتداد لغز strick slip fault
● گسل های امتداد
لغز جابه جایی به موازات امتداد گسل روی می دهد و بر اساس جهت حركت قطعات طرفین گسل نسبت به شخص ناظر به دو دسته ی راست لغز و چپ لغز تقسیم می شود.اگر در امتداد طبقه جابه جا شده به سطح گسل نگاه كنید ، در صورتی كه قطعه فوق به طرف راست حركت كرده باشد راستگرد و در حالت عكس چپ گرد نامیده می شود.
● گسل معكوس revers fault
گسلی را معكوس نامند كه در آن كمر بالا به طرف بالا حركت كرده و شیب آن بیش از ۴۵ درجه باشد گسل معكوس به حالت راندگی و رواندگی دیده می شود.
▪ راندگی Trust fault
گسل معكوس كه شیب آن كمتر از ۴۵ درجه و بیشتر از ۱۰ درجه باشد ، را راندگی گویند. در راندگی ممكن است كمر بالا به طرف بالا حركت كرده و كمر پایین ثابت مانده باشد و یا كمر پایین به طرف بالا حركت نماید و كمر بالا ثابت مانده باشد.
▪ رواندگی overthrust fault
گسل روراندگی ، نوعی گسل معكوس است كه شیب آن زاویه ای كمتر از ۱۰ درجه دارد. و لغزش كلی آن زیاد است .
● گسل عادی
گسلی را عادی گویند كه كمر بالا نسبت به كمر پایین به طرف پایین حركت نموده باشد . شیب متوسط گسلهای عادی بین....تا...درجه متغیر است كه ممكن است كمتر نیز باشد . در گسل عادی گاهی ممكن است كه شیب سطح گسل در جهت شیب طبقات باشد ولی گاهی نیز شیب گسل در خلاف جهت شیب طبقات است . در گسلهای عادی گاهی پدیده های پایین افتادگی و یا بالا آمدگی نیز دیده می شود .
▪ پایین افتادگی Graben
اگر بر اثر دو گسل عادی با لغزش نسبتاً مساوی، قطعهای از زمین از نواحی اطراف پایینتر قرار گیرد به آن پایین افتادگی یا گرابن گویند.
▪ بالا افتادگی Horst
اگر بر اثر دو گسل عادی با لغزش تقریباً مساوی، قطعهای از زمین نسبت نواحی اطراف خود بالاتر قرار گیرد، به آن هورست یا بالا آمدگی میگویند. |