کودکتان مریض است و اندکی تب دارد – سرفه های سختی میکند و مخاطش بی رنگ شده است. سئوال این است که آیا او به آنتی بیوتیک نیاز دارد؟ ممکن است دکتر او تشخیص دهد که او باید آنتی بیوتیک مصرف کند اما بهتر است که این اتفاق نیافتد. باید گفت که معمولا برای اکثر بچه ها نیازی به این تجویز نیست.
بعضی از پزشکان اعتقاد دارند که مصرف آنتی بیوتیک برای اکثر کودکان بیش از اندازه انجام میشود. این مسئله بیشتر در جاهایی اتفاق می افتد که تجمعی از کودکان دیده میشوند مانند مهدهای کودک. بدین ترتیب با مصرف آنتی بیوتیک – باکتری در مقابل آن مقاوم میشود. حتما میدانید برعکس آنچه پدر و مادرها فکر میکنند بچه ها در محیطی استریل بزرگ نمیشوند. بلکه هر بچه ای در پوست و بینی و گلو و شکم یا روده خود حداقل چند باکتری دارد. تعدادی از این باکتریها بد هستند که معمولا بوسیله سیستم دفاعی بدن شناسایی و دفع میشوند. اما بعضی از این باکتریها واقعا مضر هستند و برعکس تعدادی دیگر مفید (مانند نمونه ای که در شکم زندگی میکند) میباشند.
● خوب و بد
حال فرض کنید که بچه ای بخاطر عفونت گوش درونی و یا دلیل بی اهمیت دیگری تحت مداوای با آنتی بیوتیک قرار بگیرد. در حالی که آنتی بیوتیک مشغول کشتن باکتریهای بد میباشد تعدادی از باکتریهای مضر و خوب را هم همزمان از بین میبرد. وقتی کودک مصرف آنتی بیوتیک را قطع کرده و یا آنرا به پایان میبرد باکتریهای خوب و بدی که باقی میمانند در مقابل آنتی بیوتیک مصرف شده مقاوم میشوند. در این جریان اگر این باکتریهای مقاوم به نوعی از سد مقاومتی طبیعی بدن کودک عبور کنند مانند یک خراش در سطح پوست – میتوانند عامل بیماری شوند که درمان آن بسیار مشکل خواهد بود.
پدر و مادرها باید این مسئله را درک کنند که هر باری که کودک خود را تحت درمان آنتی بیوتیک قرار میدهند ریسک این موضوع را که بعدا با بیماری مقاومتری روبرو شوند را افزایش میدهند. حتی این خطر هم وجود دارد که باکتریهای مقاوم به بدن کودکان دیگر هم نفوذ کنند. بنابراین فوق العاده مهم است که فقط و فقط در مواقع خیلی ضروری به کودک آنتی بیوتیک داده شود – مانند وقتی که کودک درگیر یک گلودرد میکروبی یا عفونت گوش درونی است.
پزشکان بر این عقیده هستند که بسیار مهم است که پدر و مادرها بفهمند که اختلافی بین بیماریهای باکتریایی و بیماریهای ویروسی وجود دارد که هر کدام نیز راه درمان خود را دارند. توجه به این نکته ضروری است که آنتی بیوتیک فقط در مورد درمان بیماریهای باکتریایی تجویز میگردد. برعکس مصرف آنتی بیوتیک هیچگونه کمکی به درمان بیماریهای ویروسی نمیکند. ویروسها عامل اصلی بیماریها عمومی مانند سرما خوردگی و سرفه و آبریزش بینی هستند. برای درمان بیماریهای ویروسی باید آثار آنها را مانند تب خفیف – سرفه یا گرفتگی بینی برطرف کرد که این کار هم با مصرف داروهای مایع که در دسترس میباشد براحتی امکان پذیر است فقط باید صبر کرد تا دوران بیماری سپری شود. معمولا بیماریهایی که عامل آنها ویروسی باشد خودبخود از بین میروند.
● خود درمانی نکنید
اکثر مردم فکر میکنند که باکتریها عامل اساسی بیماریها هستند. اما این واقعیت ندارد. اولیا وقتی کودک خود را در حال بیماری میبینند میخواهند که او زودتر خوب شود بنابراین بلافاصله تقاضای مصرف آنتی بیوتیک را میکنند و گاهی بر این تقاضا اصرار هم میورزند. بعضی از اولیا نمیدانند که مخاط تغییر رنگ داده علامتی بر وجود باکتری نیست. بسیار طبیعی است که در ابتدای سرماخوردگی مخاط تمیز باشد سپس تغییر رنگ دهد. در یک سرماخوردگی ساده این مسئله و به تبع آن خود بیماری بعد از مدتی برطرف میگردد.
پزشکتان میگوید که آیا کودک شما به آنتی بیوتیک نیاز دارد یا خیر. معمولا میتوانید با تلفن هم با پزشک یا پرستار در این رابطه مشورت کنید که آیا بیماری از نوع ویروسی است یا باکتری عامل آن است. از نوضیحاتی که به دکتر میدهید او میتواند برایتان وقت ملاقات بگیرد و آنگاه در صورت نیاز آنتی بیوتیک تجویز کند. در این رابطه دکترتان با شما بحث خواهد کرد و میگوید:
ـ انواع مختلف گوش درد وجود دارد که بعضی از آنها نیاز به آنتی بیوتیک دارند.
ـ آنتی بیوتیکها ممکن است در درمان عفونتهای مزمن سینوسی بکار رود.
ـ اغلب گلودردها عامل ویروسی دارند. فقط یک نوع بنام strep نیاز به آنتی بیوتیک دارد. این نمونه را هم فقط میتوان از روی تست آزمایشگاهی تشخیص داد.
ـ سرماخوردگی که معمولا طول عمری حدود دو هفته دارد بوسیله ویروس بوجود می آید. بسیار عادی است که در دوران سرماخوردگی مخاط کلفت شده و تغییر رنگ دهد. آنتی بیوتیکها روی این ناراحتیها اثری ندارد.
حال توجه کنید که اگر شما یا کسی در خانواده تان باید آنتی بیوتیک مصرف نماید مطمئن شوید که دارو دقیقا به شکلی که تجویز شده است مصرف شود و مهمتر اینکه حتما تا انتها مصرف شود. وقتی آنتی بیوتیک مصرف میکنید معمولا بعد از چند روز آثار بیماری برطرف میشود اما باید مصرف دارو را به انتها برسانید تا تمام باکتریهای بد کشته شوند. در غیر این صورت فقط نمونه های ضعیفتر کشته میشوند و قویترها زنده باقیمانده و در مقابل دارو هم مقاوم میشوند. هیچوقت آنتی بیوتیکها را با دیگران شریک نکنید و حرف آخر اینکه به محض پایان یافتن مصرفتان – دارو را سریعا دور بیاندازید.