پس از سه سال مذاکره در سال ۲۰۰۴ میلادی سرانجام توسعه یکی از بزرگترین میادین نفتی توسعه نیافته جهان به نام آزادگان به اینپکس واگذار شد.

پیش از امضای قرارداد توسعه میدان آزادگان که حاوی ۲۶ میلیارد بشکه ذخایر نفتی بود محمد خاتمی، رئیس جمهور وقت ایران در سفری به ژاپن مقرر کرد که ایران در ازای دریافت ۳ میلیارد دلار اعتبار از سوی ژاپن اولویت مذاکره برای توسعه این میدان را به این کشور واگذار خواهد کرد. با پرداخت این میزان اعتبار از سوی ژاپن به ایران مذاکرات آغاز شد اما به دلیل عدم تشخیص قطعی ذخایر میدان نفتی آزادگان این مذاکرات منجر به عقد قرارداد نشد.

از سوی دیگر همزمان با بالا گرفتن بحران هسته ای و صدور قطعنامه آژانس بین المللی انرژی هسته ای علیه ایران ماجرای این پروژه از سوی ژاپن در ابهام فرو رفت و همزمان با پایان گرفتن مهلت ژاپن برای مذاکره و عقد قرارداد مقامات ژاپنی در اثر فشارهای وارد شده از سوی ایالات متحده از این پروژه پا پس کشیدند.

اما با امضای پروتکل منع گسترش سلاح های هسته ای و متوقف کردن فعالیت های هسته ای از سوی ایران، دور جدید مذاکرات میان ایران و ژاپن برای توسعه میدان نفتی آزادگان آغاز شد و این مذاکرات به قراردادی منجر شد که براساس آن سهم اینپکس در میدان به ۷۵ درصد و ۲۵ سهم نیز به شرکت نیکو وابسته به شرکت ملی نفت ایران واگذار شد.پس از امضای قرارداد شرکت اینپکس اظهار امیدواری کرد تا از سال ۲۰۰۶ تولید نفت در میدان آزادگان را آغاز کند.

● حضوری دوباره اما متفاوت

مسوولان ایرانی که به گفته خود در طول مدت مذاکرات به اینپکس بیکار ننشسته بودند کار مین زدایی از میدان را آغاز کردند و به شرکت اینپکس نیز فرصت دادند تا فعالیت خود را در زمان مقرر آغاز کند اما اینپکس که همواره به آماده نبودن زمین از نظر مین زدایی اشاره می کرد در اقدامی که می توان آن را ناشی از فشارهای ایالات متحده دانست قبل از آغاز فعالیت اعلام کرد که سهم خود را از آزادگان از ۷۵ درصد به ۱۰ درصد کاهش خواهد داد و با این اقدام ضمن کاهش نگرانی های آمریکا درباره مشارکت این کشور در طرح آزادگان، منافعش را در این طرح نفتی همچنان حفظ خواهد کرد.با وجود کاهش سهم اینپکس در آزادگان در سال های گذشته مقام های نفتی ایران همواره اعلام آمادگی کردند که حاضرند سهم اینپکس را در آزادگان افزایش دهند.

غلامحسین نوذری، مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران نیز در دوازدهمین نمایشگاه نفت، گاز و پتروشیمی اعلام کرد؛ برای افزایش سهم اینپکس در میدان آزادگان آمادگی داریم.

● سیاست در کاهش سهم اینپکس موثر نبود

با وجود پیشنهادات ایران بر اینپکس برای افزایش سهم که در نوعی لفافه صورت گرفت، ماساکی اوشیکو، قائم مقام نماینده اینپکس در تهران همواره تاکید دارد که از سهم ۱۰ درصدی خود در آزادگان راضی هستند.

وی در گفت وگو با کارگزاران در حاشیه نمایشگاه دوازدهم ضمن اعلام این مطلب صرفه اقتصادی این پروژه را کم عنوان می کند و می گوید؛ شاید این پروژه از نظر اقتصادی سود زیادی برای ما داشته باشد اما مسائل زیادی سبب شده تا ما تصمیم به کاهش سهم خود در آزادگان بگیریم.وی ضمن بیان عدم تمایل خود برای صحبت پیرامون مسائل مربوط به حضور اینپکس در آزادگان گفت؛ اینکه ما الان در نمایشگاه حضور یافتیم به این دلیل است که می خواهیم به مردم ایران نشان دهیم که هستیم.

● جناب اوشیکو در حاشیه نمایشگاه به مدیر عامل شرکت ملی نفت پیشنهاد افزایش سهم اینپکس را داد چرا با این نظر مخالف هستید؟

▪ ما به سهم ۱۰ درصدی خود قانع هستیم و تصمیم نداریم سهم خود را افزایش دهیم.

● دلایل شما برای کاهش سهم در آزادگان چه بود؟ آیا فشار های بین المللی تاثیر مستقیمی بر این تصمیم داشت؟

▪ دلایل زیادی وجود داشت از جمله مسائل امنیتی و اقتصادی.

● یعنی مسائل سیاسی تاثیری بر تصمیم شما نداشت؟

▪ خیر. سیاست در این تصمیم گیری بی تاثیر بود.

● دلایل امنیتی که به آن اشاره کردید شامل چه مواردی می شود؟

▪ میدان آزادگان یک میدان جنگی بود و مین و سلاح های عمل نکرده زیادی در آن وجود داشت و شرکت ملی نفت ایران قرار بود یکساله این زمین را به ما تحویل دهد اما تاخیر زیادی در این بخش داشت.

● اما مسوولان شرکت نفت اعلام کردند که مین روبی آزادگان را در موقع مقرر به پایان رساندند؟

▪ ببینید، نمی خواهم وارد مسائلی شوم که قرار است محرمانه باقی بماند زیرا بسیاری از مسائل در این بین امنیتی و محرمانه بوده است. به طور کلی قرارداد در فوریه ۲۰۰۴ منعقد شد و زمین در سال ۲۰۰۶ به ما تحویل داده شد در حالی که طبق قرارداد و مین روبی یک سال بیشتر زمان نمی خواست و بیشتر از این نمی توانم وارد این مسئله شوم.

● اجرای قطعنامه جدید علیه ایران در زمینه انرژی هسته ای چه تاثیری بر فعالیت شما در ایران خواهد داشت؟

▪ من یک چیزی را می خواهم روشن بگویم ما تنها یک شرکت ژاپنی هستیم و تصمیمات نهایی، تحت تاثیر دولت ژاپن است. اگر دولت اعلام کند که باید ایران را تحریم کنیم ما نیز اجرا می کنیم و تصمیم با ما نیست.

● من یک بار دیگر سوال خودم را مطرح می کنم، یعنی کاهش سهم شما در آزادگان بر خلاف گفته مقام های دولتی ایران و ژاپن به دلایل مسائل سیاسی نبوده است؟

▪ من هم یک بار دیگر اعلام می کنم که خیر.

ریحانه مظاهری