روز شنبه بانك مركزی اعلام كرد که برداشت دولت ازموجودی حساب ذخیره ارزی ۵/۱۰۵ درصد رشد کرده است.

این آمار بانک مرکزی بیانگرافزایش چشمگیر اتکای دولت به دلار های حساب ذخیره ارزی است،به صورتی که بر اساس اعلام بانک مرکزی دولت سال گذشته از موجودی حساب ذخیره ارزی ‌١٤٣ هزار و ‌٨/١٨٦ میلیارد ریال برداشت كرده است.

می توان با کمی تامل در فلسفه وجودی حساب ذخیره ارزی که در سال۷۹ به منظور ایجاد ثبات در میزان درآمدهای ارزی تشکیل شد،پی به دور شدن از اهداف راهگشایانه تاسیس این حساب دردو سال اخیر برد.

حساب ذخیره ارزی که در راستای توسعه بخش صنعت و امکان حضور بخش خصوصی در اقتصاد ملی شکل گرفت با سیاست های در پیش گرفته شده فرسنگ ها از فلسفه وجودی شکل گیری فاصله گرفته است و به محلی برای هزینه کردن کسری های دولت در بخش های مختلف مصرفی و جاری تبدیل شد.

بر اساس گزارش بانک مرکزی،میزان استفاده از موجودی حساب ذخیره ارزی موضوع بند ‌٦ تبصره ‌٢ قانون بودجه ‌٨٥، ‌١٠٠ هزار و ‌٧/٣٢٠ میلیارد ریال بوده است كه نسبت به سال ماقبل آن ‌٢/١٣٧ درصد رشد كرد.

میزان استفاده از حساب ذخیره ارزی بابت نو‌سازی تجهیزات پزشكی در سال گذشته ‌١٧٩٠ میلیارد ریال بوده كه رشد آن محاسبه نشده است.

میزان استفاده از حساب ذخیره ارزی موضوع تعهدات ارزی ‌٦/٨٤٠٧ میلیارد ریال بوده كه ‌٧/٣٨ درصد نیز نسبت به سال ‌٨٤ كاهش داشته است.

این گزارش می افزاید: براساس موضوع تبصره ‌١٣ قانون بودجه ‌٨٥، ‌٩ هزار و ‌٤٢١ میلیارد ریال از حساب ذخیره ارزی برداشت شد. بابت افزایش سرمایه صندوق ضمانت صادرات نیز ‌١٧٩ میلیارد ریال برداشت شد.

از سوی دیگر بابت نیروگاه‌ها و احداث بیمارستان‌های نیمه تمام به ترتیب ‌١٩٤٠ میلیارد ریال و ‌٣٥٨ میلیارد ریال برداشت صورت گرفت.

مابقی برداشت از حساب ذخیره ارزی نیز بابت مقاوم‌سازی مدارس بدون استحكام، ‌١٧ طرح عمرانی (متمم سوم بودجه ‌٨٥) و تامین كسری اعتبار دانشگاه‌های علوم پزشكی بوده است.

این گزارش می افزاید موجودی حساب ذخیره ارزی هم اکنون چیزی بالغ بر۱۲ میلیارد دلار است که با توجه به افزایش قیمت و سیر صعودی نقدینگی حساب ذخیره ارزی، سیاست وارداتی دولت نیز تقویت شده است. در حالی که بی ثباتی و نوسان شدید درآمدهای نفتی همواره ثبات اقتصادی کشور را با خطر مواجه کرده نباید با هزینه کردن دلارهای ذخیره شده، اقتصاد دولتی ایران را که تحریم را در کمین دارد بیش از این دچار افت کرد.

به اعتقاد برخی از آگاهان اقتصادی حساب ذخیره ارزی در راستای تبدیل ثروت به سرمایه مولد تشکیل شد از این رو نباید درآمد حاصل از فروش نفت به ریال تبدیل و به جامعه تزریق شود، زیرا سبب افزایش میزان تورم خواهد شد.

خاطر نشان می شود که از این ۱۲ میلیارد دلار،۱ میلیارد و ۳۹۰ میلیون دلار به صنعت اختصاص یافته است به صورتی که در سال ۸۵ با استفاده از حساب ذخیره ارزی تعداد ۱۷۲ طرح به میزان ۸/۱۳۹۲ میلیون دلار گشایش اعتبار شده كه از نظر تعداد ۴/۳۵ درصد و از نظر ارزش ۷/۲۸ درصد نسبت به سال قبل افزایش نشان می‌دهند.

متوسط تسهیلات ارزی مذكور به ازای هر طرح بیش از ۱/۸ میلیون دلار بوده كه نسبت به سال قبل تغییر محسوسی نداشته است. بیشترین سهم را صنایع ماشین‌سازی و ساخت تجهیزات با ۹/۳۰ درصد و كمترین را خودرو و نیرو محركه داشته است.

بر اساس این گزارش، عملكرد طرحهای گشایش اعتبار شده از محل حساب ذخیره ارزی به تفكیك گروه صنعت در سال ۸۵ در بخش برق ۵/۲۴ میلیون دلار، خودرو و نیروی محركه ۲/۱۲ میلیون دلار، ریخته‌گری و آهنگری ۲۴ میلیون دلار، شیمیایی و سلولزی ۷/۱۱۹ میلیون دلار، صنایع معدنی ۲/۲۰۸ میلیون دلار، غذایی و دارویی ۹/۲۱۵ میلیون دلار، فلزی ۸/۳۴ میلیون دلار، كانی غیرفلزی ۳/۲۴۱ میلیون دلار، ماشین سازی و تجهیزات ۴/۴۳۰ میلیون دلار، نساجی و چرم ۸/۸۱ میلیون دلار می‌باشد.

انتقادات آگاهان اقتصادی در حالی بارها گفته شده که در روند اقتصادی دولت نهم تغییر محسوسی به چشم نمی خورد و دولت موفق نشده از این منابع درآمدی در سال های اخیر برای افزایش سرمایه گذاری های توسعه بخش صنعت، ایجاد اشتغال و پررنگ کردن نقش بخش خصوصی در اقتصاد ملی آنطور که باید استفاده کند.

پویا دبیری مهر