«بان كی مون» دبیركل سازمانمللمتحد پس از اجلاس سالانه گروه هشت در آلمان، با توجه به مشكلات موجود در دارفور «سودان»، مقالهای با عنوان «حل مشكل دارفور» نوشت.
دبیركل سازمانمللمتحد در این مقاله ریشه درگیریهای دارفور را در بحرانی اكولوژیكی باز مییابد كه بخشی از آن به دلیل تحولات آب و هوایی رخ داده است.
بنابراین گزارش، متن كامل مقاله «حل مشكل دارفور» به قلم «بان كی مون» دبیركل سازمانمللمتحد به شرح زیر است:
«كمی بیش از یك هفته قبل، رهبران كشورهای صنعتی جهان در اجلاس سالانه خود در شهر «هالیگندام» آلمان با یكدیگر ملاقات كردند. توانستیم به هدف فروتنانهای كه داریم یعنی ایجاد تحول در تغییرات آب و هوایی دست یابیم، توافقی كه گازهای گلخانهای را تا سال ۲۰۵۰ به نصف كاهش میدهد. آنچه مرا به ویژه خشنود میكند، این است كه راهها و ابزار انجام این كار به وسیله سازمان مورد مذاكره قرار خواهد گرفت و بهتر است كه تضمین نماییم تلاشهایمان به گونهای بیطرفانه تقویت كننده باشد.
این هفته مسیر توجه جهانی تغییر كرد. دیپلماسی صبر موجب پیروزی دیگری شد كه اگر چه از نظر گستردگی فروتنانه بوده ولی از نظر توان بالقوه انسانی بسیار گسترده بوده است، آن برنامهای بود كه به وسیله «عمر البشیر» رئیسجمهور سودان پذیرفته شد كه نهایتا موجب اعزام نیروهای حافظ صلح مشترك سازمانمللمتحد و اتحادیه آفریقا به منطقه دارفور خواهد شد. این توافق نیز موجب خشنودی شخصی من شد. اینجانب دارفور را به عنوان اولویت اصلی خود قرار دادم و تلاش قابل توجهی كه غالبا به دور از نگاه مردم بود، را برای رسیدن به هدف انجام دادم.
واضح است كه ابهامات باقی مانده است. این توافق مانند سایر توافقات قبل از آن، ممكن است چند ماه پس از ورود سربازان جدید و مدتی مدید قبل از حضور كامل ۲۳ هزار نیرو در منطقه عقیم شود. در عین حال، ممكن است نبرد با شدت كمتر و با وجود درخواستهای ما برای آتشبس همچنان ادامه یابد. هنوز طی درگیری كه در بحبوحه چهار سال سستی دیپلماتیك جان ۲۰۰ هزار نفر را گرفت، این یك پیشرفت جالب است به ویژه آنكه تنها طی پنج ماه به دست آمده است.
طبیعی به نظر میرسد به این دستاوردها به عنوان تحولاتی متمایز بنگریم. در واقع این دستاوردها به یكدیگر مرتبط هستند. ما همواره به دارفور به عنوان مسالهای سیاسی و نظامی آسان یعنی درگیر قومی كه اعراب مسلح به جنگ كشاورزان شورشی سیاهپوست رفتهاند نگریستهایم اما چنانچه به ریشههای آن نگاه كنید، پویایی پیچیدهتری یافته خواهد شد. شایان توجه است كه در بین عوامل متنوع اجتماعی و سیاسی در مورد درگیری دارفور این درگیری نخست از بحرانی اكولوژیكی آغاز شد كه منشاء حداقل بخشی از آن به دلیل تحولات آب و هوایی بود.
دو دهه پیش بارش باران در جنوب سودان قطع شد. براساس آمار سازمانمللمتحد، میانگین رطوبت تا ۴۰ درصد طی دهه ۱۹۸۰ كاهش پیدا كرد. دانشمندان ابتدا این را رویداد عجیب ناخوشایند طبیعی قلمداد كردند اما تحقیقات بعدی نشان داد كه این پدیده به دلیل افزایش دما در اقیانوس هند است كه موجب توفانهای فصلی نیز شده بود. براساس این یافته، خشكسالی منطقه جنوب صحرای آفریقا تا اندازهای مربوط به گرم شدن كرهزمین است كه انسان موجب آن بوده است.
این اتفاقی نیست كه خشونتها در دارفور درست در هنگام خشكسالی به وقوع پیوست. تا آنگاه گلهداران بادیهنشین عرب و كشاورزان ساكن منطقه در صلح و صفا زندگی میكردند. «استفان فاریس» در مقاله اخیر خود كه در ماهنامه «آتلانتیك» منتشر شد، به استقبال كشاورزان سیاهپوست از گلهداران میپردازد. در ایامی كه از سرزمینهای آنها عبور میكردند و شترهای خود را پرورش میدادند و در آب چاهها با آنها سهیم میشدند اما وقتی بارش باران قطع شد، كشاورزان دور مزرعههای خود را از ترس اینكه در اثر عبور گلهها تخریب شود، حصار كشیدند. برای نخستینبار تا آنجا كه به یاد میآید، دیگر غذا و آب به اندازه كافی برای همه وجود نداشت. بنابراین جنگ آغاز شد و تا ۲۰۰۳ تبدیل به فاجعه تمام عیاری شد كه ما امروز شاهد آن هستیم، اما مهم است به یاد بیاوریم چگونه آغاز شد زیرا علت آن كلیدی برای حل مشكلات آینده است.
نیروی حافظ صلح سازمانمللمتحد به كاستن از خشونت كمك خواهد كرد و جریان كمكهای انساندوستانه را حفظ خواهد كرد كه موجب نجات زندگیهای بسیاری میشود. همانگونه كه به رهبران شركت كننده در اجلاس گروه هشت در آلمان تاكید كردم، این تنها گام نخست است. هر صلحی در دارفور باید بر اساس حل عوامل ریشهای درگیریها استوار باشد. ما باید امیدوار باشیم دو میلیون پناهنده به سرزمین خود بازگردند. باید بتوانیم روستاها را ایمن و خانهها را بازسازی كنیم اما مساله اساسی پیچیده یعنی این واقعیت كه دیگر هیچ زمین خوبی برای استفاده وجود ندارد. چه باید كرد؟
راهحل سیاسی مورد نیاز است. «یان الیاسون» فرستاده ویژه اینجانب برای دارفور و «سلیم احمد سلیمم همتای وی از اتحادیه آفریقا روی نقشه راهی كار كردهاند كه با گفتمان سیاسی بین رهبران شورشی و دولت آغاز میشود. گامهای نخست برای این روند میتواند در این تابستان برداشته شود.
هر چند نهایتا راهحل واقعی برای مشكل دارفور نیازمند چیزی بیشتر است، یعنی توسعه اقتصادی پایدار، هنوز مشخص نیست این توسعه باید چه شكلی داشته باشد اما باید هم اكنون در مورد آن بیاندیشیم. فناوریهای جدید میتواند كمك كند مانند حبوبات تغییر یافته ژنتیكی كه در زمینهای خشك بهتر عمل میآیند یا فناوریهای آبیاری و انبار آب جدید پول برای ساخت جادههای جدید و زیرساختهای ارتباطی به انضمام بهداشت، آموزش، تاسیسات بهداشتی و تجدید ساخت اجتماعی مورد لزوم است. جامعه بینالمللی ضروری است این تلاشها را سازماندهی كند و با دولت سودان و كارگزاریهای كمكدهنده بینالمللی و سازمانهای غیردولتی كه قهرمانانه مشغول فعالیت در منطقهاند، همكاری نماید.
پاداشها به خوبی فراتر از دارفور خواهند بود. «جفری ساكس» اقتصاددان دانشگاه كلمبیا كه یكی از مشاوران ارشد من است، به این اشاره دارد كه خشونت در سومالی به دلیل تركیبی مشابه از امنیت تا پایدار غذایی و آب افزایش پیدا كرده است. مانند مشكلات ساحل عاج و بوركینافاسو.
مناطق بسیار دیگری در جهان وجود دارد كه در آن چنین مشكلاتی رخ میدهد و هر گونه راه حل مناسب در دارفور میتواند برای آنها نیز موثر باشد. ما به پیشرفت آهسته در عین حال پیوستهای در هفتهها و ماههای اخیر دست یافتهایم. مردم دارفور برای مدتی مدید متحمل رنجهای بسیار شدند، اینك كار واقعی آغاز میشود.»