جواد اطاعت عضو شورای مرکزی حزب اعتماد ملی در گفت و گو با اعتماد اجماع و وفاق گروه های اصلاح طلب را تنها راه برون رفت از شرایط کنونی می داند و معتقد است احزاب اصلاح طلب باید به وفاق برسند.اطاعت خاتمی را محبوب ترین شخصیت سیاسی ایران امروز می داند.
● مسائلی که در این سه سال اتفاق افتاد چه تاثیراتی بر عرصه سیاست گذاشته و چه افقی را به روی احزاب و گروه ها (چه اصلاح طلب ها و چه اصولگراها) باز می کند؟
بحثی که شما مطرح می کنید خیلی کلان و کلی است. هم در حوزه اجتماعی، هم در حوزه سیاست و هم در حوزه حد واسط و رابط بین دو حوزه اجتماعی و سیاست (یعنی حوزه احزاب و تشکل های سیاسی) قابل بحث است. منتها اگر اجمالاً بخواهیم پاسخ بدهیم، باید بگوییم در حوزه اجتماعی عدم تحقق شعارهای دولت جامعه را دچار انفعال کرده یعنی دولت احمدی نژاد با شعارهایی به قدرت رسید که شعار سازندگی ایران، توسعه ایران و پیشرفت ایران نبود و حتی شعار آزادی و حقوق بشر و توسعه سیاسی هم مطرح نمی کرد بلکه شعارهایی که ایشان می دادند عمدتاً مبتنی بر بهبود وضع معیشتی و رفاه عمومی مردم بود. متاسفانه به دلیل سوء تدبیر و سوءمدیریت ها به رغم افزایش بالای درآمد نفت، وضعیت را به جایی رسانده که ما با بحران افزایش انتظارات (شکاف بین انتظار و واقعیت) مواجه هستیم. از یک طرف دولت انتظارات مردم را افزایش داده و از یک طرف هم آن انتظارات چون محقق نشده شاهد این هستیم که شکاف نسبتاً وسیعی بین حوزه انتظارات و توقعات برآورده نشده به وجود آمده است. به این دلیل است که حوزه اجتماعی اکنون از وضعیت خوب و مناسبی برخوردار نیست و مردم نسبت به وضعیت موجود معترض هستند.
● وضع موجود یا مدیریت موجود؟
وضع موجود که می گوییم به طور کلی می تواند اعم از مدیریت عامل باشد و پیامدهای آن تورم و گرانی و مشکلاتی است که وجود دارد. در حوزه حد واسط یعنی حوزه اجتماعی با تشتت و تفرقه مواجه هستیم البته همین جا بگویم بحث هایی شده و می شود. بحث دولت وحدت ملی اصطلاحی است که اصلاً متناسب با ایران نیست که برخی ها مطرح می کنند چون دولت وحدت ملی زمانی مطرح می شود که کشور دچار بحران، انشعاب، جنگ و مسائل اینچنینی شده باشد. در شأن ایران نیست که اصطلاح «دولت وحدت ملی» را به کار ببریم. احتمالاً منظور گویندگان، «دولت ائتلافی» است. ائتلافی از گروه های سیاسی برای تغییر وضعیت موجود و دستیابی به یک وضع مطلوب که متاسفانه در این حوزه پراکندگی و تشتت بالاست و کلیاتش را عنوان می کنم. حوزه سیاست هم متاثر از حوزه اجتماعی و حوزه احزاب و تشکل ها و نخبگان و گروه های سیاسی است. در حوزه سیاست، چه در عرصه داخلی و چه در عرصه خارجی هم وضعیت خوبی را تجربه نمی کنیم. چون کشور دچار مشکلات در عرصه خارجی شده، قطعنامه و تحریم هایی علیه ایران صادر شده و همچنین تحریم هایی وجود دارد. در عرصه داخلی هم متاثر از سوءتدبیر و مدیریت ها فضای سیاسی کشور فضای مطلوبی ارزیابی نمی شود. راه برون رفت از این فضا هم انتخابات ادواری است که بسیار امیدواریم.
● با چه راهبردی باید در انتخابات شرکت کرد؟
راهبردی که باید مدنظر قرار داد راهبرد ائتلاف گروه ها و احزاب و تشکل های مختلف و متعدد است. یعنی مثل گذشته هر حزب کاندیدای خودش را داشته باشد و بیاید در عرصه انتخابات شرکت کند. من فکر می کنم اگر اجماع و وفاق جایگزین تشتت و تفرقه بشود کلیه گروه ها تمکین کنند. کسانی که برای اعتلای ایران و پیشرفت ایران دل می سوزانند و علاقه مند به سرنوشت کشور و ملت هستند باید به سمت اجماع و وفاق (کاندیدای ائتلافی) پیش بروند.
● این مساله می تواند در مورد جریان اصولگراها و اصلاح طلبان صدق پیدا کند؟
بله، می تواند مثلاً جامعه روحانیت و مجمع روحانیون و حزب اعتماد ملی. اگر بخواهیم شخصیت هایشان را اسم ببریم از افرادی مثل ناطق نوری تا خاتمی و موسوی خوئینی و کروبی می توانند طیف وسیعی را تشکیل دهند.
● به نظر شما چنین ائتلافی در این شرایط قابل دفاع است؟
بله، چه اشکالی دارد. دولت ائتلافی در تمام دنیا مرقوم و مرسوم است.
● ائتلاف ها معمولاً بعد از انتخابات است نه قبل از آن.
خیر این گونه نیست، پس من باید توضیح مفصل تری بدهم. نظام ما نظام مختلط است و نظامی است که انتخابات ریاست جمهوری و انتخابات پارلمانی در آن جدا برگزار می شود. بنابراین نوع نظام انتخاباتی ما آن نوعی نیست که حتماً باید بعد از انتخابات ائتلاف شکل بگیرد. من یک مثال روشن تر بزنم مثلاً در بوندستاک آلمان مجلس دوم آلمان به صورت حزبی و تناسبی انتخاباتش برگزار می شود. یعنی مردم به جای اینکه به افراد رای بدهند به احزاب رای می دهند. هر حزبی به تناسبی که رای بیاورد نماینده خود را می فرستد پارلمان. آنها برای تشکیل دولت درون پارلمان ائتلاف تشکیل می دهند. منتها در یک نظام ممکن است انتخاباتی باشد و تناسبی نباشد و اکثریتی باشد. اصلاً ائتلاف بعد از آن معنی ندارد چون یک اکثریتی برنده و یک اقلیتی بازنده می شود و نیازی به ائتلاف نیست. بنابراین این بحث در کشورهای مختلف متفاوت است. در کشور ما در انتخابات مردم مستقیم رای می دهند و رئیس جمهور انتخاب می کنند و رئیس جمهور نماینده پارلمان نیست و پارلمان نمی خواهد بنشیند رئیس جمهور انتخاب کند و حالا احزاب درون پارلمان بنشینند و ائتلاف کنند بعد از انتخابات مجلس بیایند و رئیس جمهور را انتخاب کنند که ترکیه اینچنین است. بنابراین قبل از انتخابات احزاب و گروه های مختلف می توانند با هم ائتلاف کنند.
● موضع شما چیست؟
در شرایط فعلی باید ائتلاف وسیعی از گروه ها و احزاب شکل بگیرد و با آرای بیشتر و چهره های شاخص تر بیایند و وضعیت کشور را به سمت مطلوب تری جهت بدهند و پیش ببرند.
● اما برخی احزاب به دنبال وزن کشی هستند و صراحتاً کار ائتلافی که به نفع حزب آنها نباشد را رد می کنند.
در کشور ما احزاب به آن شکل نهادینه نشده اند مثلاً مثل جامعه امریکا نیست که دو حزب قدرتمند داشته باشد. در جامعه ما احزاب دیگری هم هستند و کاندیدای هر حزب با سازوکارها و مکانیسم همان حزب نهایتاً مشخص می شود و در انتخابات شرکت می کند. در ایران هر حزبی کاندیدای خود را تعیین می کند و دوست دارد کاندیدای حزبی خودش به قدرت برسد. اگر بخواهیم از نظر شناخت بررسی کنیم ما بیش از ۲۰۰ حزب دارای پروانه داریم و این یعنی بی حزبی. در واقع هر حزبی اگر بگوید من یک کاندیدای ریاست جمهوری دارم ۲۰۰ تا نه، ۵۰ تا نه، ۱۰ تا کاندیدای ریاست جمهوری می شود این خیلی زیاد است. در کل این مغایرتی ندارد با اینکه احزاب به اسم شان جداگانه برای کاندیدایی فعالیت کنند.
● بحثی درباره فعالیت با تابلوی حزبی نیست. بهتر است کمی بحث را مصداقی تر کنم. حزب اعتماد ملی تنها حزبی است که از اجماع دفاع نمی کند و صراحتاً بر فعالیت حزبی تاکید می کند.
ما در انتخابات شورا این بحث را مطرح می کردیم و دیدید که در انتخابات شوراها ما ائتلاف صددرصدی با جریان های اصلاح طلب داشتیم ولی به صورت مستقل با تابلو حزب اعتماد ملی تبلیغات می کردیم. در انتخابات مجلس هم تا حدود زیادی کاندیداها مشترک بود حالا در تهران کمتر ولی در شهرستان ها کاندیداها مشترک بود اما در انتخابات ریاست جمهوری چون یک نفر کاندیدا است اوضاع ممکن است متفاوت باشد که طبیعی است هر حزب و جریان ممکن است کاندیدای خودش را مطرح کند ولی این به معنای نفی وفاق و ائتلاف نیست که مثلاً حزب اعتماد ملی بگوید من کاندیدای خودم را مطرح می کنم و از دیگران نمی خواهم در کار من مداخله کنند. نه ما استقبال می کنیم که همه گروه ها و احزاب دیگر بیایند و از کاندیدای ما حمایت کنند و طبیعتاً آنچه من در شرایط فعلی آن را پیشنهاد می کنم این است که ما باید این پروسه سیاسی را در اجماع و وفاق پیش ببریم. حالا ممکن است حزب اعتماد ملی کاندیدای خود را به احزاب و گروه های دیگر بقبولاند و ممکن است موفق نشود. ولی وقتی می گوییم ما کاندیدای حزبی داریم و می خواهیم فعالیت کنیم به معنای نفی سایر گروه ها و احزاب نیست.
● اما از ظاهر امر چنین برمی آید که آقای کروبی اسب شان را برای انتخابات زین کرده اند...
نه این طور نیست بلکه بعضی از احزاب کاندیدای مشخصی را مطرح کردند و گفتند باید این باشد و لاغیر. نه،این طوری که شما مطرح می کنید نیست.مثلاً آقای نبوی از حزب مجاهدین مصاحبه می کند و می گوید کاندیدای من فلانی است و لاغیر. این طبیعی است که احزاب در چنین مرحله یی کاندیدای خود را مطرح کنند و هر کسی می تواند کاندیدای خودش را مطرح کند و احزاب باید چانه زنی و مذاکره و تلاش کنند تا بتوانند در بین گروه های مختلف کاندیدای خودشان را به کرسی بنشانند. این نافی بحث ائتلاف و وفاق نیست. این بحث ها بحث اولیه است. ممکن است مجمع روحانیون کاندیدای خود را مطرح کند، همچنین اعتماد ملی، سازمان مجاهدین و مشارکت و دیگران هم کاندیدای خود را مطرح کنند ولی قطعاً عقل سیاسی حکم می کند که در یک فرآیند و یک پروسه وفاق پیش برود.
● این فرآیند چگونه باید شکل بگیرد؟
این پروسه را مجمع روحانیون دارد تعقیب و دنبال می کند.
● اعتماد ملی از نقش محوری مجمع روحانیون تمکین می کند؟
بله، اعتماد ملی نیرو معرفی کرده و آنها حضور دارند و فعال هستند.
● چه پیشنهاد مشخصی دارید برای اینکه این فرآیند به نتیجه برسد و بعدها اگر نتیجه یی برخلاف میل احزاب دیگر (مثل اعتماد ملی) حاصل شد همه تمکین کنند و آن نتیجه حتماً ضمانت اجرایی لازم را داشته باشد؟
این یک مقدار به فرهنگ سیاسی ما ایرانیان برمی گردد که ممکن است کار جمعی برایمان مشکل باشد اما تا حدود زیادی امیدوار هستم چنین پروسه یی به نتیجه برسد.
● آقای حجاریان تئوری که برای به نتیجه رسیدن اصلاح طلبان ارائه کردند «فشار از پایین، چانه زنی در بالا» بود، شما چه پیشنهاد و تئوری مشخصی برای به ثمر نشاندن آرمان های اصلاحی دارید؟
من که عرض کردم. بهترین راه برای به ثمر نشاندن آرمان های اصلاحی اجماع و وفاق است. این تئوری است که ما داریم و فکر می کنیم آنچه به صلاح کشور و نظام هم باشد وفاق است حتی فراتر از گروه های اصلاح طلب می گویم. با توجه به شرایط کشور که در عرصه بین المللی و داخلی به وجود آمده حتی این ائتلاف می تواند از چارچوب تعریف شده اصلاحات فراتر برود یعنی حتی جامعه روحانیت و جامعه مدرسین را دربر بگیرد.
● این در واقع برای پیروزی در انتخابات است و شکست احمدی نژاد.
نه، ما کاری به احمدی نژاد نداریم. ما در وجه اثباتی آن بحث می کنیم.
● بعد از پیروزی می خواهید چه کار کنید و چگونه می خواهید برنامه های خود را پیش ببرید؟ بالاخره این کشور می خواهد با یک برنامه به یک جای مشخص برسد.
در مورد برنامه من یک توضیح بدهم. این بحثی که شما یا هر کس دیگری مطرح می کنید که برنامه چیست غلط مصطلحی است که برای ما جا افتاده است. کشور ما قرار نیست سلیقه یی اداره شود و فرض کنید هر حزبی برنامه مشخصی برای اداره کشور داشته باشد که به عنوان مصطلحش یعنی ما ۵۰ حزب داریم و ۵۰ برنامه می خواهند بدهند. نه، برنامه های کشور در یک فرآیند کارشناسی شده شکل گرفته. اکنون مشکلی که احزاب منتقد با دولت فعلی دارند این است که این دولت خارج از برنامه های شکل گرفته دارد فعالیت می کند. ما یک چشم انداز ۲۰ ساله داریم که در یک فرآیند طولانی توسط نهادهای رسمی تدوین و تنظیم شده. متاثر از برنامه چشم انداز ۲۰ساله ما برنامه های توسعه پنج ساله داریم که اکنون برنامه چهارم را تجربه می کنیم و متاثر از برنامه توسعه، برنامه بودجه سالانه داریم که هر کدام از اینها ماحصل تلاش های بسیار گسترده کارشناسان و دستگاه های ذی ربط و سازمان مدیریت، تلفیق می شود و به دولت می رسد و در آنجا بند بند آن بحث می شود و می آید در صحن علنی و عمومی مجلس تا کلیات آن رای گیری شود و به کمیسیون های تخصصی می رود و... و این یک فرآیند طولانی دارد که شکل می گیرد. اگر شما انتظارتان این است که حزبی بیاید باید آن برنامه را بگذارد کنار، این یک غلط مصطلح است ولی اگر نوع گرایش فکری مد نظر است، تقریباً در سال های اخیر گرایش های فکری مشخص است.
یعنی اگر در جریان اصلاحات به طور مشخص سوال شود که در عرصه سیاست خارجی رویکردتان چیست جواب می دهم که رویکرد در عرصه سیاست خارجی تعامل با کشورهای دیگر است نه تقابل. ما به همزیستی مسالمت آمیز، به گفت وگو و تنش زدایی اعتقاد داریم و معتقدیم که مسائل کشور در عرصه نظام بین الملل را از راه گفت وگو، همزیستی مسالمت آمیز و تنش زدایی با نظام بین الملل بهتر می توانیم پیش ببریم. این رویکرد کلان یک حزب و جریان سیاسی در عرصه سیاست خارجی است. مثلاً شما سوال کنید رویکرد شما در بحث توسعه اقتصادی چیست؟ می گوییم در وضع موجود که اقتصاد توزیع محور را مدنظر دارد و تلاش دارد درآمدهای کشور را بین مردم توزیع کند، رویکرد ما تولیدمحور است. ما باید تلاش کنیم سرمایه گذاری های زیربنایی و اصولی و اساسی در کشور شکل بگیرد و فضای مناسبی ایجاد بشود برای سرمایه گذاری بین المللی برای سرمایه گذاری ایرانیان خارج از کشور و سرمایه گذاران داخل و خارج کشور و در یک پروسه رقابتی و سرمایه گذاری زیربنایی مشکل اشتغال و تولید حل شود و چون نقدینگی جذب سرمایه گذاری زیربنایی می شود تورم کاهش پیدا می کند. اینها رویکرد هایی است که جریان ها و احزاب سیاسی برای مسائل مختلف می توانند ارائه کنند.
● اینجا تضادی پیش می آید. اگر رویکرد شما را در سیاست خارجی موتلفین اصولگرایتان برنتابند می خواهید چه کار کنید؟
اگر دولت ائتلافی بخواهد شکل بگیرد با فرآیند مذاکرات و گفت وگو و چانه زنی داخلی فرآیندی می شود و سیاست برآیندی تعقیب می شود. به این معنا که ممکن است من اصلاح طلب چنین دیدگاهی داشته باشیم و آن اصولگرا که با من ائتلاف کرده دیدگاه دیگری داشته باشد که یا من می توانم او را متقاعد کنم یا او مرا متقاعد می کند یا برآیند اینها. یعنی نه صد درصد نظر من و نه صد درصد نظر اصولگرایان. این یک بحث روتین و مشخص است یعنی دولت ائتلافی بحث می کنیم و در سیاست ها و رویکردها بحث می شود و به اجماع رسیده می شود. اجماع فقط در کاندیداها نیست در سیاست ها و رویکردها نیز هست.
● بعضی معتقدند آقای خاتمی یک فرصت طلایی است که ما می توانیم برای وضعیت موجود از آن استفاده کنیم. برخی دیگر می گویند خاتمی برگ برنده ما است و این برگ برنده را نباید به سادگی سوزاند. خاتمی یک فرصت طلایی است یا یک برگ برنده یا هر دو؟
قطعاً آقای خاتمی یک فرصت بزرگ است و می تواند نقش تعیین کننده یی در نظام سیاسی ایران به ویژه در شرایط فعلی ایفا بکند و فکر می کنم منش و سیاست ها و برنامه های آقای خاتمی در هشت سال گذشته جواب داده و این چیزی است که تجربه شده. منتها برخی معتقدند به دلیل شرایط حادی که وجود دارد از خاتمی استفاده بشود و بعضی معتقدند که نه. آقای خاتمی می تواند کمک کند برخی افراد دیگر بیایند و این سیاست را دنبال کنند. طبیعتاً من نگاه مثبتی به خاتمی، به برنامه ها و دیدگاه های فکری او دارم و معتقد هستم نه تنها جریان اصلاح طلب بلکه کلیه کسانی که دل در گرو اسلام و ایران دارند اشخاص ارزشمندی مثل خاتمی را باید محفوظ نگه دارند و نباید تخریب کنند و اینکه آقای خاتمی در انتخابات شرکت بکند یا نکند، باید در فرآیند وفاق و اجماع به نتیجه برسد.
● الان به نظر شما خاتمی مصداق خوبی برای اجماع نیست؟
الان افراد مختلفی مطرح هستند. طبیعتاً آقای خاتمی از جمله کسانی است که در مظان این بحث است. آقای مهدی کروبی و آقای حسن روحانی هم در مظان این بحث هستند.
● الان براساس نظرسنجی هایی که هر سه ماه یک بار انجام می شود و تقریباً استقبال هایی که در مجامع عمومی داریم می بینیم آقای خاتمی احتمالاً محبوب ترین شخصیت سیاسی ایران است.
بله، بر اساس نظرسنجی ها خاتمی محبوب ترین شخصیت سیاسی ایران است.
● براساس این نظرسنجی ها و اقبال عمومی چه در دانشگاه و نمایشگاه کتابی که از خاتمی شد در آن پروسه یی که شما فرمودید یک ضرورت اجماع و راهبردی که برای عبور از شرایط کنونی و پیروزی در انتخابات است آیا آقای خاتمی مناسب نخواهد بود؟
عرض کردم بحث محبوبیت و افکار عمومی یک طرف قضیه است و مباحث دیگری هم هست که مجموع آن باید مدنظر قرار گیرد.
● می شود این مجموعه ها را باز کنید که خواننده تکلیف خود را با نظرات شما بداند؟
ببینید شما از من به عنوان یک عنصر حزبی می خواهید که از یک کاندیدای خاص نام ببرم؟
● نه، تمام بحث من این بود که از یک کارشناس سیاسی نظر بخواهم.
خب، شما به سمتی می روید که من دارم یک پروسه را برای شما تعریف می کنم، ولی شما به مصداق ها وارد می شوید.ما در یک فرآیند تصمیم گیری به نتیجه می رسیم. به نظر من هر سه بزرگواری که اشاره کردم ظرفیت و پتانسیل این را دارند که اگر گروه های مختلف تصمیم بگیرند بر آنها اجماع کنند. این سه بزرگوار به عنوان کاندیدای اجماعی هم صلاحیت لازم و عملی برای اداره کشور و هم صلاحیت رای را دارند. حال ممکن است یک چهره یی در شرایط فعلی محبوب تر باشد و یک چهره یی از محبوبیت پایین تری برخوردار باشد. ولی نهایتاً برآیند کار این است که با توجه به وضعیت موجود بر یک کاندیدای اجماعی تمرکز کنیم خب به راحتی می توانیم نتیجه بگیریم.
● بعضی کنشگران سیاسی معتقدند اگر غیراز خاتمی هر کس را به کارزار انتخابات بفرستیم، احمدی نژاد پیروز انتخابات خواهد بود.
این حرف را قبول ندارم.
● چرا؟
آنها بعید است کارشناس سیاسی باشند. ما کارشناس سیاسی را خیلی کلی می گیریم.
● من گفتم کنشگران سیاسی.
اگر کنشگران سیاسی باشند، دیگر بدتر. کنشگر سیاسی لزوماً تخصصی در تحلیل اوضاع ندارد.
● آیا آقای احمدی نژاد آنچنان ضعیف شده اند که هر کاندیدایی می تواند در مقابل ایشان پیروز شود؟
وقتی من می گویم اگر ما اجماع بکنیم (خب فرد اسم بردم و کسانی دیگر هم می شود اسم برد) قطعاً برنده انتخابات هستیم. اینها بحث های سیاسی است بحث های کارشناسی نیست. حتی در یک حالت بدبینانه می توان گفت جناح حامی احمدی نژاد چون می داند با حضور خاتمی اصولگرایان ناچارند از احمدی نژاد حمایت کنند به این بحث دامن می زنند که اگر خاتمی نیاید احمدی نژاد پیروز است.
● هر نامزد بالقوه اصلاح طلب با سه معضل یا مانع عمده مواجه است؛ نخست بحث اجماع، دوم عبور از فیلتر شورای نگهبان و مهم تر از این دو بحث رای آوری است. به نظر می رسد کاندیداهای مطرح اگر برای دو مشکل اول مساله یی نداشته باشند به جز خاتمی بقیه برای رای آوری وضعیت به غایت دشواری دارند و بعید است در برابر احمدی نژاد پیروز شوند.
این تفاوت دیدگاه من و شما و دوستانی است که به عنوان کارشناس و کنشگر سیاسی مطرح می کنید. من ناچارم نقل قول هایی را بکنم. در سال ۷۶ تقریباً عمده کارشناسان و کنشگران سیاسی اعتقادشان بر این بود که خاتمی حد نصاب لازم رای را نمی آورد یا مثلاً در شهرهای بزرگ که مدرن تر و از نظر آگاهی از شهرهای کوچک بیشتر است رای می آورد ولی در شهرهای کوچک که سنتی تر و مذهبی تر هستند رای کمتری می آورد. آنجا اعلام کردیم (قبل از انتخابات) که خاتمی هم رای لازم را کسب می کند و هم اینکه در شهرستان ها و روستاها رای بیشتری نسبت به شهرهای بزرگ و تهران می تواند بیاورد. چون همیشه یک بحثی است که در کل آگاهی عمومی روستاهای ما و شهرهای کوچک ما از شهرهای بزرگ بیشتر است. ممکن است شما بگویید چرا؟ چون شهری مثل تهران مجمع الجزایری است از روستاهای مختلفی که مهاجرت کردند مضافاً بر اینکه امکان تبادل اطلاعات در کلانشهرهایی مثل تهران کم است و در شهرهای کوچک به راحتی تبادل اطلاعات صورت می گیرد و تا مدتی می شود کاندیداها را شناسایی و معرفی کرد. بنابراین من چنین اعتقادی ندارم که احمدی نژاد از آن پایگاه اجتماعی برخوردار است که حتی کاندیدای اجماعی مثل روحانی و کروبی هم در تقابل با آن ممکن است رای نیاورد. فراموش نکنیم که خیلی از این کنشگران و فعالان سیاسی حتی به زعم شما کارشناسان سیاسی معتقد بودند که کروبی در انتخابات گذشته رای لازم را کسب نخواهد کرد و جایگاه چندانی نخواهد داشت. در مجموع من به عنوان فردی که مطالعاتی در فرهنگ سیاسی ایران دارم معتقدم این طوری نیست.
● جدای از این بحث ها شما معتقدید که آقای خاتمی کاندیدا بشوند یا نه؟
من که به شما عرض کردم. مشکل مهندس ها این است که فکر می کنند جامعه کارخانه است. این دکمه را می زنی بالا، روشن می شود و می زنی پایین خاموش می شود. بحث افکار عمومی و جامعه کاملاً از بحث های فنی و تکنیکی متفاوت است. جامعه یک ارگان است. موجودی زنده است که در مقابل محرک های مختلف پاسخ های متفاوت می دهد و در شرایط مختلف واکنش های مختلفی دارد. جامعه یک مکانیکال نیست. شماها جامعه را مکانیکال می بینید نه ارگانیکال. مثلاً من به عنوان یک کارشناس سیاسی متخصص مسائل عنوان می کنم که هشت ماه مانده به انتخابات و اکنون می توانم کلی بگویم که خاتمی، کروبی و روحانی هم به لحاظ اجرایی و عملی و هم به لحاظ آرای عمومی اگر اجماع روی آنها صورت بگیرد به راحتی رای می آورند. اگر من بگویم فلان فرد حتماً رای می آورد این اصلاً درست نیست و هر کسی که حداقل دانش سیاسی خوانده باشد به من می خندد. بنابراین نمی توانم چنین حرفی را بزنم چون باید شرایط، مقتضیات، فضای عمومی جامعه و شعارهایی که توسط افراد مطرح می شود را در نظر بگیرید. مثلاً در نظام سیاسی امریکا که نظامی حزبی است بعضی ها معتقدند اوباما با فاصله زیادی رای می آورد. من یک ماه و نیم پیش گفتم که این طور نیست. آقای اوباما ممکن است در وجه سلبی شعارهای خوبی بدهد اما در وجه ایجابی برنامه یی که بتواند مردم امریکا را متقاعد کند نداده است. البته وی دارد جمهوریخوا هان را نفی می کند ولی برای اثبات چیزی ندارد، بنابراین خیلی زود است که بگوییم که حتماً اوباما برنده انتخابات می شود. در نظرسنجی های اخیر نشان داده شده است فاصله های آنها روز به روز کمتر و کمتر می شود. بنابراین جامعه یک موجود زنده است و شما نمی توانید با قاطعیتی که در حوزه مکانیکال تصمیم گیری می کنید در عرصه سیاسی و اجتماعی تصمیم گیری کنید.
● اگر اعتماد ملی نخواهد در مقابل اجماع تمکین کند؟
من فکر می کنم در مقابل اجماع اعتماد ملی مشکلی نداشته باشد. اگر دوستان شرایط اجماع را لحاظ کنند و با یک شرایط عادلانه یی برخورد کنند اعتماد ملی همچنان که در دو انتخابات گذشته نشان داده است با ائتلاف و اجماع مشکلی ندارد.
● در دقیقه ۹۰ به ائتلاف می پیوندید؟
نه بحث دقیقه ۹۰ نیست. در انتخابات شوراها اجماع و ائتلاف صد درصدی داشتیم. در انتخابات مجلس با اینکه اکثر کاندیداها رد صلاحیت شدند اما حدود ۸۰ درصد ائتلاف و اجماع داشتیم. الان هم مجمع روحانیون سردمدار این قضیه است و گروه ها از جمله اعتماد ملی در آنجا حضور دارد و فرآیند انتخاباتی را پیش می برند. منتها اینکه چه کسی کاندیدا شود به شرایط آینده بستگی دارد. شاید شرایط در آینده به نفع کروبی باشد شاید خاتمی و شاید حتی روحانی.
● چرا بحثی درباره نوری مطرح نکردید؟
آقای نوری به جز یکی از گروه ها هنوز به اصطلاح موضوع را مطرح نکردند و پاسخی هم نداده است تا بخواهیم این حوزه را به بحث بگذاریم.
● چرا کروبی می تواند رای بیاورد؟
اگر اجماع بین کلیه گروه های اصلاح طلب صورت بگیرد و کروبی به عنوان نماینده پاد گفتمان فعلی در مقابل گفتمان حاکم قرار بگیرد و همه گروه ها در فرآیند اجماع و وفاق همکاری کنند این ظرفیت و پتانسیل از نظر اجتماعی وجود دارد.
کیوان مهرگان
اخبار
سیاسی 
آلبوم
ققنوس 
