حدود دویست و اندی سال پیش هنگامی که آمریکا تنها شامل ۱۳ ایالت بود و بنیانگذاران جمهوری آمریکا سرگرم تدوین قانون اساسی این کشور بودند، آنچه مشکل اساسی آنان بود، انتخاب رئیس جمهوری بود که برگزیده عادلا نه از ۱۳ ایالت آمریکا باشد.

۱۳ ایالتی که برای ساختن کشوری متفاوت و آزاد، از اروپا جدا افتاده بودند. ایالا تی که بعضا فاصله های زیادی از یکدیگر داشتند. با این دغدغه خاطر نظرات گوناگونی در کمیته تدوین قانون اساسی مطرح شد: ۱- کنگره رئیس جمهور را برگزیند. در این مورد گروهی از مخالفان را عقیده بر این بود که انتخاب رئیس جمهور صرفا توسط کنگره می تواند توازن قدرت را بین قوه قانونگذاری و قوه اجرایی بر هم زند. دلا یل مخالفان دیگر این بود که چنین امری راه را برای دخالت قدرت های خارجی باز می گذارد. ۲- نظر دیگر آن بود که قانونگذاران ایالتی، رئیس جمهور را برگزینند. در این مورد نگرانی ای که وجود داشت این بود که رئیس جمهور وابسته به این قانونگذاران شود و این احتمال وجود خواهد داشت که به آنان اجازه دهد قدرت دولت فدرال را دچار فرسایش کنند. ۳- نظر دیگر آن بود که رئیس جمهور مستقیما با رای مردم انتخاب شود. با این نظر نیز مخالفت گردید. اما چرا؟ اعضای کنوانسیون چنین فکر می کردند که مردم بدون داشتن اطلا عات کافی درباره نامزدهای سایر ایالا ت، تنها به نامزد ایالت خود رای خواهند داد و بدین ترتیب هیچ نامزدی نمی توانست رای اکثریت را بیاورد یا این که تنها ایالا ت پرجمعیت از شانس بیشتری برخوردار بودند.

با این بحث ها و تبادل آرا و نظرات بود که سرانجام کنوانسیون مربوطه در تدوین قانون اساسی آمریکا برای انتخاب رئیس جمهور، روش انتخاب غیرمستقیم اما از طریق کالج الکترال را تصویب کرد. روشی که شبیه به انتخاب پاپ در کلیسای کاتولیک روم قدیم بودکه توسط کالج کارد ینال ها صورت می گرفت. در حقیقت نظر آنها بر این بود که آگاه ترین افراد از هر یک از ایالت ها، بتواند رئیس جمهور را منحصرا براساس شایستگی اش که درجریان رقابت ها نیز به اثبات رسانده بودبرگزینند.

در این میان اما مسئله ایالا ت کم جمعیت در مقابل ایالا ت پرجمعیت چگونه حل شد؟ قانونگذاران برای این مسئله سعی نمودند توازنی برقرار نمایند. هنگامی که در انتخابات مقدماتی مردم به پای صندوق های رای می روند تا به نامزدهای مورد نظر خود رای دهند یا آن که در انجمن های محلی نامزد خود را برگزینند همزمان باآن اعضا هیات های انتخاباتی یا الکتورها را بر می گزینند. هر ایالت تعداد معینی الکتور دارد.

ایالت پرجمعیتی چون کالیفرنیا با جمعیتی بالا ی ۳۳ میلیون نفر ۵۵ الکتور دارد و وایومینگ که تنها نیم میلیون نفر جمعیت دارد ۳ الکتور دارد. برای هر ۱۶۵۰۰۰ وایومینگی ۱ الکتوربر گزیده می شود در حالی که در کالیفرنیای پرجمعیت هر ۶۰۰۰۰۰ نفر یک الکتور دارد. به این ترتیب است که رای یک الکتور وایومینگی معادل ۴ رای الکتورهای کالیفرنیایی است.

نکته دیگر حضور گردشی تمام کاندیداها در ایالات مختلف آمریکاست آن هم با برنامه ای که از قبل تدوین شده است. این حضور بنا بر میل شخصی کاندیدا نیست و کاندیداهای هر دو حزب موظف به حضور در میان مردم هستند.

در این میان، اما مساله چگونگی و چرای این حضور است؟ حضور برای آشنا شدن مردم هر ایالت از نزدیک با کاندیداهاست و از سوی دیگر در راستای همان شکل منحصر به فرد انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، برگزیدن الکتورها برای انتخاب نهایی رئیس جمهور و همچنین سنجش وضع محبوبیت هر کدام از کاندیداها در ایالات مختلف بر این اساس هر کدام از ایالت ها روش های برگزیده خود را دارند.

اغلب ایالت های آمریکا رای گیری هایی را به عنوان رای گیری مقدماتی برگزار می کنند تا نامزد موردنظر خود رادر میان نامزدهای دو حزب انتخاب کنند. باقی ایالت ها نیز از روش دیگر بهره می برند: ملاقات عمومی موسوم به انجمن های محلی، در اینجا شمارش آنان که در انجمن حضور دارند مهم است، حاصل کار اما این خواهد بود: هر ایالت تعداد خاصی هیات نمایندگی (الکترال) برای حمایت از یک نامزد خاص به گردهمایی سران حزب اعزام خواهد کرد (که زمان برگزاری در ماه اوت یا ماه سپتامبر ۲۰۰۸ خواهد بود). هر نامزد که تعداد هیات بیشتری را برای حمایت خود در گردهمایی حزب داشته باشد (این هیات ها را مردم انتخاب کرده اند) برنده نامزدی رسمی حزب خواهد شد. غالبا تاکنون در همان ابتدای شروع فصل رای گیری کاندیدای برتر مشخص بوده است لیکن امسال در رقابت تنگاتنگ به خصوص میان هیلا ری و باراک اوباما این امر به نظر در فوریه مشخص خواهد شد.

اما کالج الکترال چگونه عمل می کند؟ کنوانسیون قانون اساسی آمریکا بر این تعلق خاطر داشت که اعضای کالج الکترال هر ایالت برابر باشد با تعداد سناتورهای آن ایالت به علا وه تعداد اعضای مجلس نمایندگان همان ایالت. (چگونگی انتخاب الکترال ها بر عهده قانونگذار همان ایالت است همانند چگونگی انتخاب کاندیدای مورد نظر). به این ترتیب نگرانی از نادیده گرفته شدن دولت های فدراسیون از بین رفت. در این حال اما اعضای کنگره آمریکا و کارمندان دولت فدرال از عضویت در کالج الکترال برای دادن رای ممنوع هستند.

آرای اعضای کالج الکترال هر ایالت، مهر و موم به مجلس سنا فرستاده شده و در اختیار رییس مجلس سنا قرار می گیرد. این رییس مجلس سنا است که صندوق های مهر و موم شده را در مقابل دیدگان نمایندگان کنگره می گشاید و نتایج را اعلا م می کند. فردی که بیشترین آرا را از جانب کالج الکترال نصیب خود کند رییس جمهور منتخب است اما اگر کسی نتوانست اکثریت مطلق آرا را تصاحب کند چه؟ آن هنگام مجلس نمایندگان است که به واسطه مقامی که از جهت نزدیکی بیشتر با مردم دارد وارد عمل می شود و رییس جمهور منتخب را برمی گزیند.

اما این جا در جلسه نمایندگان هر ایالت تنها یک رای خواهد داشت. در تاریخ ایالا ت متحده آمریکا این امر تاکنون ۱ بار رخ داده است آن هم سال ۱۸۲۴ و پس از آن که چهار رقیب اصلی، هر یک تعدادی از آرای انتخاباتی را به خود اختصاص دادند و امکان تعیین رییس جمهور منتخب فراهم نشد مجلس نمایندگان وارد عمل شد و جان آدامز دهمین رییس جمهور آمریکا شد.

قانون اساسی آمریکا می گوید اگر در جریان رای گیری مجلس نمایندگان امکان تعیین رییس جمهور فراهم نشود، این وظیفه را سنا بر عهده خواهد گرفت.

این جا سناتورها رییس جمهور را برنمی گزینند که تنها می توانند معاون رییس جمهور را انتخاب کنند و وی به عنوان جانشین رییس جمهور مسوولیت های او را به عهده می گیرد. در تاریخ حدود دویست ساله آمریکا تاکنون انتخابات ریاست جمهوری به این مرحله نرسیده است.

نویسنده : لاله سنگتراش