محمود معتقدی در نقد شعرهای یك شاعر افغان گفت كه خیالبافی‌های شاعران افغان مهاجر، هم‌نوا با شعر امروز ایران است.

در ادامه سلسله نشست‌های نقد نامزدهای كتاب سال شعر جوان (جایزه قیصر امین‌پور) دو مجموعه شعر به نام‌های «من گرگ خیالبافی هستم» و «هر لبت یك كبوتر سرخ است» بررسی شد.

در این مراسم، ابتدا محمود معتقدی به نقد مجموعه شعر الیاس علوی پرداخت.

علوی از مهاجران افغانی است كه حدود بیست سال پیش به ایران مهاجرت كرد. او هم اكنون در استرالیا در رشته نقاشی مشغول به تحصیل است و آثارش بارها در مجامع مختلف ادبی ایران برنده جایزه شده است.

خواهر این شاعر افغانی به نمایندگی از او تعدادی از اشعارش را خواند.

معتقدی در آغاز سخنانش مجموعه شعر «من گرگ خیالبافی هستم» را در چشم انداز شعر امروز واگویی درد مشترك مردمی دانست كه از پس رنج‌ها و حادثه‌هایی اعلام نشده جز آتش جنگی پردامنه و فرصتی دشوار از آوارگی و فقر، سهمی از جهان ندارند.

معتقدی كه خود از شاعران و منتقدان ادبی معاصر است، این شاعر افغانی را در تجربه‌های شعری‌اش سخنگوی گزاره‌های دردناك و تكان‌دهنده‌ای معرفی كرد كه از جریان عظیم واقع‌نمایی و رومانتیسم اجتماعی عبور می‌كند و در لحظه‌ لحظه‌های شعرش نه تنها از مرزهای یك خیالبافی می‌گذرد، بلكه انسان هزاره سوم را میان رؤیا و واقعیت به تكه‌تكه شدن مردمی فرا می‌خواند كه جز ویرانی فرصتی برای زندگی به یاد ندارند.

معتقدی همچنین در خصوص فرصت‌های عاشقانه شعر علوی گفت: شاعر آنگاه كه زمینه‌های فقر و آوارگی را در سرزمینی دیگر به یاد می‌آورد دچار حسی از حسرت و صحبتی عاشقانه می‌شود و در گذر از دریاها به سرزمین پدری‌اش می‌اندیشد كه بی هیچ دریایی در حصار كوه‌ها و صخر‌ه‌ها به خاموشی خویش می‌نگرد.

این منتقد ادبی فضای استعاره‌ای اشعار علوی را مملو از آموزه‌هایی از دلتنگی و عشق خواند كه خود سكویی برای عبور از رنج‌ها و دلبستگی‌های بومی این شاعر جوان شده است و نگاه‌های عاشقانه را در اشعار او آنگاه كه از دغدغه فضاهای روزمره و تلخ زندگی مهاجرت فارغ می‌شود جستجو كرد: «از بهار تقویم می‌ماند/ از من/ استخوان‌هایی كه تو را/ دوست داشتند.»

معتقدی در این شعر علوی دسته‌بندی، خیال‌انگیزی و موقعیت زبان تصویری در قلمرو شعر گفتار را به گونه دل‌نشینی جاافتاده دانست و گفت: به نظر می‌رسد شاعر در شعرهای كوتاه از قدرت مانور و استعاره بیشتری برخوردار است و زبان حسی‌تر از هر وقت ذهن مخاطب را به سمت خود می‌كشاند.

معتقدی در توصیف فضای زیباشناسانه شاعر گفت: آنچه كه در این فضا حضور جدی دارد برش‌هایی از یادها و خاطره‌ها و تجربه‌های مستقیم از زندگی‌اش كه ذهن درگیر شاعر را به صید لحظه‌ها نزدیك و نزدیك تر می‌كند.

وی در خصوص تأثیر شاعران امروز بر شعر علوی گفت: این شاعر جوان سعی كرده از آموزه‌های شاعران امروز به ویژه در حوزه زبان دستمایه‌های به هنگامی بیاموزد كه در این میان سهم شعر شاملویی بسیار پررنگ‌تر به نظر می‌رسد.

معتقدی دراین مجموعه هم‌نشینی واژ‌ه‌ها و بهره‌گیری از برخی از تركیبات و حس موسیقایی شعر را چندان موزون و به هنگام ندانست و گفت: این مقوله شاید به این نكته برمی‌گردد كه شاعر برای نزدیك شدن به زبان امروزی فارسی به ویژه زبان شعر امروز گاه با دشواری‌هایی هم روبه‌روست.

این منتقد معاصر ماحصل نگرش خود را به مجموعه شعر «‌من گرگ خیالبافی هستم» این گونه توصیف كرد: می‌توان گفت كه الیاس علوی همچون بسیاری از داستان‌نویسان و شاعران افغانی هم‌نسل و مهاجرش در ایران توانسته است در قلمرو ادبیات امروز ایران و در بهره‌گیری از امكانات زبان فارسی دستمایه‌های فراوانی را كسب كرده و در كنار شاعران و نویسندگان جوان ایران به رقابت بپردازد و حتی بسیاری از جوایز ادبی را از آن خود كند كه این اتفاق حركت درخشانی است كه زبان دری توانسته تا حد زیادی خود را به امكانات فرهنگی این سرزمین نزدیك كند.

معتقدی فضاهای موضوعی و محتوایی این مجموعه شعر را بر موقعیت زبانی آن برتر دانست و گفت: خود عنوان این مجموعه هم با نوعی طنز و كنایه درونی همراه است.

علوی در فضای شعر امروز ما یك فرصت شاعرانه به حساب می‌آید كه خیال بافی‌های شاعرانه‌اش همنوا با شعر امروز است.

در ادامه جلسه خواهر علوی پیام تهنیت و تشكر این شاعر جوان را از انجمن شاعران ایران به جهت برگزاری این جلسه خواند.

در این پیام علوی آمده بود: خوشحالم كه جایی كه حرف از ادب و زبان فارسی به میان می‌آید جغرافیا رنگ می‌بازد.

بخش دیگری از این جلسه به نقد مجموعه شعر غلامرضا طریقی اختصاص داشت.

طریقی ابتدا غزل‌هایی مجموعه شعر خود را خواند و در ادامه «هر لبت یك كبوتر سرخ است» با حضور بهروز یاسمی نقد شد.

در این جلسه نقد، یاسمی حضور تصویر را در اشعار طریقی بسیار مهم دانست و نگاه نقادانه خود را از این زاویه و با این دیدگاه معرفی كرد. یاسمی متر و معیار خود را غزل‌های حافظ خواند و پیشاپیش از ایرادهای گوناگون و بسیار خود عذرخواهی كرد.

او ابتدا تعاریف گوناگونی از تصویر ارائه داد و اشعار شاعر را در حوزه‌هایی كه در ارائه تصویرهای درست موفق ظاهر نشده است به بوته نقد كشاند. او با مثال‌های بسیاری صفحه صفحه این مجموعه شعر را با این دیدگاه خود ارزیابی كرد.

یاسمی مراحل مختلف تصویر را به ترتیب تشبیه، استعاره، سمبل و اسطوره خواند و اشعار ناموفق طریقی را با عنوان مثال آورد.

یاسمی ناهمگونی تصویرهایی كه شاعر خلق كرده است را ایرادهای او عنوان كرد و این را از شاعری كه در خلق غزل‌های دشوار موفق بوده است بعید دانست.

این منتقد محمل ذهنیت شاعر را استوار بر منظر تصویرسازی خواند و گفت: اگر من بر اساس نگاه تغزلی و ویژگی‌های غالب غزل حرف می‌زدم بسیاری از اشعار این كتاب اشعار درستی بود.

مجموعه شعر «من گرگ خیالبافی هستم» را انتشارات آهنگ دیگر و «هر لبت یك كبوتر سرخ است» را انتشارات سوره مهر منتشر كرده است.