تنها یك بررسی آماری ساده نشان میدهد جستجوی عبارت گازهای گلخانهای و به دنبال آن مرگ و میرهای ناشی از شكلگیری تندبادهای دریایی و جاری شدن سیل در موتورهای جستجوگر اینترنتی و مقالات علمی و تحقیقاتی ارائه شده، یكی از پرمخاطبترین سوژههای خبری در چند سال اخیر بوده است و از اینرو نباید بیتفاوت از كنار این هشدار جدی عبور كرد: طبیعت بیش از گذشته جان انسانها را میگیرد!
طی یك دهه گذشته و در قالب تلاشهای گستردهای نظیر پیمان كیوتو، جهان باز هم در حال گرم شدن است. نكته مهم این است كه تلفات انسانی و لطمات اقتصادی ناشی از گسترش این شرایط در مقایسه با چند دهه گذشته، نگرانیهای زیادی را به همراه داشته است.
در حقیقت به نظر میرسد تلاش دولتها برای كاهش انتشار گازهای گلخانهای و در نتیجه كمك به پایداری محیط زیست جهانی به واسطه تصمیمگیریهای گوناگون و خطمشیهای سیاسی موجود تقریبا بیثمر مانده است.
گزارش تازه منتشر شدهای از سوی دانشمندان آمریكایی نشان میدهد برخلاف ادعاهای مطرح شده در ماههای اخیر، تنها كشورهای در حال توسعه اندكی قادر خواهند بود در دهههای آتی، حجم انتشار گازهای گلخانهای خود را به میزان قابل توجهی كاهش دهند. در این میان، كشورهای توسعهیافتهای نظیر آمریكا به عنوان پیشگامان انتشار گازهای گلخانهای در دنیا به حساب میآیند.
مطالعه جدیدی كه از سوی سازمان اطلاعات انرژی فدرال آمریكا منتشر شده است نشان میدهد، انتشار گازهای گلخانهای این كشور در سال گذشته میلادی سهم ۴/۱ درصدی در گرمایش زمین داشته و نكته جالبتر این كه آمریكا یكی از بزرگترین قربانیان وزش تندبادهای دریایی، بارشهای سنگین و غیرعادی برف و جاری شدن سیلابهای گسترده به شمار میآید.
كارشناسان معتقدند در گذشته طبیعت نقش كمتری در از میان رفتن افراد داشته است. بر باور این كارشناسان، تغییرات انسانی كه در تعادل فرآیندهای مختلف طبیعت ایجاد شده است، بر بینظمیهای جوی افزوده و نتیجهای جز بارشهای غیرعادی و جاری شدن سیلابهای گسترده نداشته است. وزش تندبادهای دریایی حارهای، گرچه بر اساس برخی معادلات جوی و اقیانوسی صورت میگیرد، اما با توجه به سرعت گرفتن فرآیند گرمایش زمین، شدت و قدرت تخریبی بیشتری پیدا كرده است.
كاهش روند پیدایش این پدیدههای طبیعی كه با توجه به تأثیرگذاری اقدامات انسانی در قدرت یافتن آنها باید تاحدودی صفت غیرطبیعی را نیز به آنها داد، یكی از مهمترین اهداف پیمان كیوتوست.
این پیمان از آمریكا و بیش از ۳۵ كشور دیگر جهان میخواهد به عنوان نخستین گام اساسی برای كاهش گازهای گلخانهای و به حداقل رساندن شانس وزش تندبادهای مخرب و شكلگیری امواج گرمایی شدیدتر كه نتیجهای جز گسترش خشكسالی و جاری شدن سیلاب ندارند، انتشار گازهای گلخانهای خود را به میزان قابل توجهی كاهش دهند.
با این حال به نظر میرسد گزارش دانشمندان مركز ملی تحقیقات جوی دانشگاه كلرادو، بیش از هر مطالعه فعلی دیگری بر دامنه نگرانیها بیفزاید. در این گزارش آمده است هیچ مدرك و سند معتبری وجود ندارد كه نشان دهد كشورهای در حال توسعه جهان در آیندهای نهچندان دور به تواناییهای لازم برای استفاده از فناوریهای پاك و دوستدار محیط زیست دستیافته تا به تعهدات خود مبنی بر كاستن از حجم گازهای گلخانهای تولیدی عمل كنند.
بررسی تحلیل این مطالعه و گزارشهایی اینچنین، پیش بینیهای آنها را تأیید میكند. آمارهای فعلی نشان میدهند در دهه ۹۰ میلادی، نرخ افزایش گازهای گلخانهای بالغ بر ۳/۱ درصد بوده است حال آنكه در حد فاصل سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۶ این رقم به ۳/۳ درصد رسیده است.
به نظر میرسد تلاش دولتها برای كاهش انتشار گازهای گلخانهای تقریبا بیثمر مانده استدر كشوری مثل آمریكا كه همه ساله بیش از ۱۰ تندباد مخرب و قدرتمند دریایی، آبها و گاهی سواحل این كشور را در مینوردند، ارائه مفهومی نظیر نقشه مرگ میتواند نقش اقدامات انسانی در توسعه مقدمات لازم برای قدرت یافتن پدیدههای طبیعی نظیر تندبادها و امواج گرمایی مرگآور را بخوبی تشریح كند.
محققان دانشگاه كارولینای جنوبی بتازگی و با استفاده از دادههای مستند مربوط به آمار مرگ و میر ناشی از وقوع پدیدههای طبیعی نظیر توفانها، بارشهای شدید برف و باران و وقوع زمین لرزهها به نتایج جالب توجهی دست یافتهاند.
بررسیهای این محققان كه در قالب نقشهای موسوم به نقشه مرگ منتشر شده است نشان میدهد در مناطق جنوب و مركز این كشور كه بیشترین لطمات انسانی و اقتصادی را از جانب وزش توفانها و جاری شدن سیلابها دیدهاند، ۶/۱۹ درصد از تمامی مرگهای به وقوع پیوسته ناشی از وزش امواج گرمایی شدید و خشكسالی به دنبال آن بوده است.
به دنبال این عامل، تابستانهای داغ و زمستانهای بسیار سرد كه گاهی با بارشهای غیرطبیعی برف و باران همراه هستند، سهم ۸/۱۸ و ۱/۱۸ درصدی در مرگ و میرهای به ثبت رسیده داشتهاند.
از سوی دیگر، سونامی تاریخی شبه قاره هند كه هنوز و به رغم گذشت چند سال، آثار مخرب انسانی، اقتصادی و روحی و روانی آن بر منطقه حاكم است، یكی از مهمترین دلایل درستی ادعای اخیر دانشمندان است. طبیعت بیش از گذشته جان انسانها را گرفته است.
تغییراتی كه در سطوح فوقانی اتمسفر به دلیل افزایش حجم گاز گلخانهای دی اكسید كربن صورت میگیرد، در بازههای زمانی مختلف تأثیرات منفی خود را بر مناطق مختلف جهان نشان میدهد. به عقیده برخی كارشناسان، شاید اگر قرار بود تندباد دریایی كاترینا در بیش از ۷۰ یا ۸۰ سال پیش روی میداد، با قدرت تخریب كمتری از سوی آن مواجه بودیم.
برآیند كلی گزارشهایی كه از سوی مراكز تحقیقاتی مختلف جهان منتشر میشود حاكی از آن است كه در دهههای آتی میتوان متصور شد شرایط فعلی رو به وخامت بگذارد و این همه به دلیل آن است كه در توانایی بسیاری از كشورهای در حال توسعه جهان برای كمك به فرآیند جهانی كاهش گازهای گلخانهای تردیدهای زیادی وجود دارد.
مهدی پیرگزی
اخبار
علمی و آموزشی 
آلبوم
ارکستر موسیقی نو 
