تالاب بكر گاوخونی از با ارزش ترین اكوسیستم های كشور در فلات مركزی ایران است كه مدتی است دچار كم آبی فراوان شده و خشكسالی این منطقه را تهدید می كند.

كارشناسان محیط زیست بر این باورند كه كم شدن شدید عمق این تالاب سبب شده است كه مهاجرت پرندگانی همچون فلامینگو، حواصیل، اردك و پرستوها به این تالاب در حد چشمگیری كاهش یابد.حداكثر عمق گاوخونی در مواقع پرآبی ۱‎/۵ متر و حداقل ۱۰۰ سانتی متر بوده است اما افزایش جمعیت، انتقال آب رودخانه زاینده رود به شهرهای مختلف وانتقال آب زمین های كشاورزی و شهرك های صنعتی، عمق این تالاب را به ۱۰ سانتی متر رسانده است.

به گفته كارشناسان، تغییرات اقلیمی، ورود حجم زیادی از فاضلاب های شهری و زه آب های كشاورزی به شریان حیاتی گاوخونی موجبات خشك شدن تالاب گاوخونی را فراهم كرده است و این تالاب تا هفته های دیگر به صورت كامل خشك خواهد شد.

كارشناس مسئول محیط طبیعی اداره كل حفاظت از محیط زیست استان اصفهان در این باره گفت: اوضاع نامساعد اقلیمی و خشكسالی، بهره برداری انسان ها از آب زاینده رود، كاهش آب ورودی به تالاب، افزایش آلودگی آب تالاب ناشی از پسماند صنایع و كشاورزی و شكار بی رویه و غیرمجاز پرندگان، باعث تغییر مسیر پرندگان مهاجر این تالاب در سال های اخیر شده است. مریم فرهمند تصریح كرد: عمق این تالاب هم اكنون به ۱۰ سانتی متر رسیده است به گونه ای كه لكه های كوچك آب این تالاب نمی تواند میزبان پرندگان مهاجر باشد.

وی یادآور شد: ۲۰ سال پیش در فصل مهاجرت، باتلاق گاوخونی میزبان بیش از ۱۰۰ هزار پرنده مهاجر بوده اما در حال حاضر تالاب بین المللی گاوخونی به علت ازدیاد جمعیت و انتقال آب رودخانه زاینده رود به اراضی كشاورزی با كم آبی مواجه شده است. در همین حال، دكتر اسماعیل كهرم كارشناس محیط زیست با اظهار تأسف از اینكه حیات گاوخونی كاملا نابود شده، گفت: تالاب گاوخونی به علت كم آبی و خشكسالی و فعالیت های غیراصولی در حال نابودی كامل است.

این كارشناس محیط زیست با بیان اینكه كاهش میانگین بارندگی درمقایسه با سال پیش و افزایش دما از جمله دلایل كاهش آب زاینده رود است، اظهارداشت: تغییرات اقلیمی، ورود حجم زیادی از فاضلاب های شهری و انسانی و زه آب های كشاورزی از جمله فعالیت های غیراصولی است كه موجبات خشكی گاوخونی و در عین حال زاینده رود را فراهم كرده است. كهرم با اشاره به اینكه میزان تبخیر در گاوخونی بالا است، ادامه داد: با خشك شدن گاوخونی محل اطراق پرندگان مهاجر نابود می شود.

مدیر كل محیط زیست اصفهان نیز با بیان اینكه گاوخونی در وضعیت بسیار بحرانی قرار دارد،گفت: عمق تالاب بین المللی گاوخونی به شدت كاهش یافته است. احمدرضا لاهیجان زاده با بیان اینكه خشك شدن تالاب گاوخونی تأثیرپذیر از عواملی غیر از بحران خشكسالی است، خاطرنشان كرد: طی سال های اخیر در زمان پرآبی نیز به علت افزایش جمعیت و انتقال آب رودخانه زاینده رود به شهرهای دیگر و توسعه زمین های كشاورزی تالاب گاوخونی با مشكل خشكی روبه رو بوده است.

مدیر كل محیط زیست اصفهان با اشاره به اكوسیستم رودخانه زاینده رود، افزود: نبود آب داخل زاینده رود و آلودگی فزاینده بستر این رودخانه حیات كف زیان و سخت پوستان و ماهیان را با خطر نابودی مواجه كرده است.

لاهیجان زاده تصریح كرد: تالاب گاوخونی در معرض خشكی است و با توجه به خشكسالی موجود بزودی این تالاب دیگر وجود خارجی نخواهد داشت. وی با اشاره به رهاسازی آب سد زاینده رود به سمت تالاب گفت: ۱۲ مترمكعب از میزان ۳۵ متر مكعب اختصاص یافته به گاوخونی به آب آشامیدنی اختصاص دارد و به سمت تصفیه خانه بابا شیخ هادی هدایت می شود و بقیه آب نیز به صنایع كشاورزی اختصاص یافته و از این میزان هیچ آبی به تالاب نمی رسد

مدیر كل محیط زیست اصفهان با بیان اینكه تالاب بین المللی گاوخونی با بیش از ۴ هزار و ۵۰۰ هكتار وسعت یكی از ۸ تالاب به ثبت رسیده است، خاطرنشان كرد: باید برای تغییر اقلیم، تغذیه سفره های زیرزمینی و حفظ زیستگاه پرندگان استفاده صحیح از منابع آبی را مدیریت كرد تا گاوخونی دوباره حیات از سر گیرد.