کارون، از اصلی‌ترین منابع شرب آب استان خوزستان است و آلودگی شدید آن، سلامت مردم این استان را با خطر مواجه خواهد کرد.

سرازیر شدن ۲۰۰ میلیون متر مربع فاضلاب اعم از شهری صنعتی و کشاورزی به کارون، این رودخانه را به بزرگ‌ترین استخر فاضلاب تبدیل کرده است به گونه‌ای که به گفته کارشناسان، ماهیان هم در مقابل آلودگی آن، کم‌طاقت شده‌اند. رودخانه كارون و دز دارای وسعتی قریب ۶۴۴۷۴ كیلومترمربع است كه حدود ۶۵ درصد آن در منطقه كوهستانی با آب و هوای معتدل واقع شده و از كیفیت آب مناسبی نیز برخوردار است. لیكن مابقی حوزه كه در استان خوزستان واقع شده دارای آب و هوای گرم و خشك همراه با سازند‌های تبخیری و شوركننده در دامنه‌های جنوبی زاگرس است.

الحاق رودخانه‌های شور واقع در این محدوده به همراه فاضلاب صنایع و زه‌آب‌های كشاورزی و حوضچه‌های پرورش ماهی كه بدون هیچگونه تصفیه‌ای حتی تصفیه مقدماتی مستقیما وارد رودخانه می‌شوند، وضعیت نامطلوبی را از نظر آلودگی كیفی آب رودخانه به وجود آورده است به طوری كه افت كیفیت آب رودخانه كارون در ماه‌های اخیر ، نگرانی‌هایی را از نظر تخریب كیفی این منبع حیاتی ایجاد کرده است.

از مجموع شهرها و روستاهای استان، شهرهای اهواز، شوشتر، آبادان و خرمشهر در مجاورت رودخانه کارون، از مهم‌ترین منابع آلودگی محسوب می‌شوند که در این بین کلانشهر اهواز با توجه به داشتن بیشترین جمعیت شهری و افزایش رو به فزونی این جمعیت، بیشترین سهم آلودگی را وارد کارون می‌کند؛ از ۲۰۰ میلیون متر مربع آلودگی که وارد کارون می‌شود، ۱۰۰ میلیون متر مکعب آن متعلق به کلانشهر اهواز است که شامل فاضلاب‌های خانگی، شهری و بیمارستانی است و دارای ترکیبات نیترو ارگانیسم و دیگر ترکیبات بیماری‌‌زاست که به همراه حجم زیادی از آلاینده‌ها، بدون هیچ مانعی وارد کارون می‌شود. عدم وجود سیستم تصفیه و فقدان شبکه فاضلاب شهری موجب به خطر افتادن سلامت شهروندان شده است و عواقب جبران‌ناپذیری را به منطقه وارد کرده است به گونه‌ای که کارشناسان بهداشت، آب اهواز را حتی برای احشام هم زیان آور می‌دانند.

● آب اهواز را به احشام هم ندهید

یک کارشناس آلمانی که به دعوت سازمان آب خوزستان برای ارزیابی و سنجش کیفیت آب اهواز به این استان سفر کرده بود، مصرف آب شرب اهواز را نه فقط برای ساکنان این شهر بلکه برای احشام هم زیانبار و خطرناک اعلام کرد. این کارشناس آلمانی به مدیران کلانشهر اهواز توصیه کرد که انصاف داشته باشید و آب مصرفی این شهر را به احشام هم ندهید چون مصرف گوشت حیواناتی که از این آب نوشیده‌اند برای انسان زیان‌بار است و ممکن است خطراتی را در دپی داشته باشد. در حالی که موضوع آلودگی و کیفیت نامطلوب آب اهواز از سوی کارشناسان بهداشت داخلی و خارجی مطرح می‌شود و کارشناسان، آب این شهر را تهدید‌کننده سلامت مردم می‌دانند، این امر مرتبا از سوی مسئولان مربوطه از جمله مدیرعامل آب و فاضلاب اهواز در مصاحبه‌های متعدد با رسانه‌های جمعی تکذیب می‌شود. این مسئولان در مصاحبه‌های خود در حالی آب اهواز را

صد درصد بهداشتی می‌دانند که حتی جوان‌ترین وزیر کابینه دولت نهم نیز از خوردن آن امتناع می‌نماید.

● وزیر بهداشت هم آب اهواز را نخورد

دکتر کامران باقری‌لنکرانی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی که در روز دانشجو به دانشگاه جندی‌‌شاپور اهواز آمده بود ، بعد از اصرار تعدادی از دانشجویان این دانشگاه مبنی برخوردن مقداری از آب اهواز و اظهارنظر خود درباره کیفیت آن، از خوردن آب امتناع کرد .

وی با پذیرفتن کیفیت نامطلوب آب اهواز، تنها به این نکته اکتفا می‌کند که گزارش نامطلوب بودن آب اهواز را داده‌ایم. در سال ۸۳ و همزمان با سفر گروه اعزامی بانک جهانی به ایران، وزارت نیرو خواستار مشارکت و سرمایه‌گذاری بانک جهانی در اجرای طرح‌های آب و فاضلاب کشور شد. در این تفاهمنامه، هدف وزارت نیرو برای سرمایه‌گذاری معادل ۱۰۰۰ میلیارد دلار در بخش آب و فاضلاب کشور در شش سال آینده اعلام و ضرورت مشارکت در سرمایه‌گذاری و تقبل سهم قابل‌توجهی از این سرمایه توسط بانک جهانی درخواست شد. خبر دیگر نیز حکایت از اختصاص ۲۸۰ میلیارد دلار وام بانک جهانی به اجرای طرح‌های آب و فاضلاب شهرهای اهواز و شیراز داشت.معاون وزیر نیرو در همان سال (۱۳۸۳) هزینه لازم برای اجرای این طرح را ۴۰۰ میلیون دلار برآورد کرد که حدود ۷۰ درصد آن از طریق وام بانک جهانی تامین خواهد شد. به گفته وی این اعتبارات از اواسط سال آینده ( سال ۸۴) و در مدت ۵ سال پرداخت می‌شود. در حال حاضر ۵ سال از آن تاریخ می‌گذرد و کارون همچنان آلوده است. فاضلاب های شهری، کشاورزی و صنعتی هنوز وارد کارون می‌شوند.

● سرازیر شدن ۲۰ میلیون تن فاضلاب به آب‌های ایران

براساس آخرین آمار ارائه‌شده در گزارش بانک جهانی از اوضاع محیط زیست و منابع آب ایران، هرساله بیش از ۲۰ میلیون تن گنداب و فاضلاب‌های شهری، صنعتی و شیمیایی تصفیه‌نشده به آب‌های سطحی و زیرزمینی وارد می‌شوند و این مشکلات زیست‌محیطی آب و وارد شدن آلودگی‌ها به زنجیره غذایی انسان، واقعیتی تلخ را برای ایرانیان رقم زده است؛ ابتلای هرساله هزاران ایرانی به بیماری‌های مختلف از طریق آب.

● آب آلوده، عامل ۱۰ درصد بیماری‌ها

سازمان بهداشت جهانی، آب ناسالم را عامل یک بیماری از هر ده بیماری و ۶ درصد مرگ و میرها در سراسر جهان می‌داند. تب روده‌ای یا حصبه و تب مالت از مهم‌ترین بیماری‌های ناشی از استفاده از آب آلوده به میکروب‌ها است که در جریان آن مغز، سیستم عصبی و چشم از مهم‌ترین بافت‌هایی هستند که در جریان این بیماری‌ها آسیب می‌بینند. این گزارش می‌افزاید: در کشورهای توسعه‌یافته آب در کمتر از یک درصد موارد عامل مرگ و میر افراد است که این میزان در کشورهای در حال توسعه به ۱۲ تا ۲۳ درصد می‌رسد.همچنین در گزارشی که بانك جهانی از وضعیت آلودگی آب‌های جهان كه با عنوان «شاخص‌های توسعه جهان» گزارشی منتشر کرده است، نقش صنایع غذایی و نوشیدنی و فاضلاب‌های شهری در آلوده كردن آب‌های ایران را ۴۳/۸درصد برآورد شده است. براساس این گزارش صنایع تولید فلزات اولیه با ۱۷/۲و صنایع نساجی با ۱۲/۵درصد پس از فاضلاب‌های شهری، صنایع غذایی و نوشیدنی بیشترین نقش را در آلودگی آب‌های ایران از جمله کارون به عنوان بزرگ‌ترین رودخانه ایران دارند.

هادی خوش‌سیما