داستان بسیار ساده شروع شد. هنوز جوهر خبر كشف بقایای ارتش كمبوجیه در شمال مصر در رسانه‌ها خشك نشده است كه دبیركل ارشد هیات آثار باستانی مصر آن را بی‌اساس خواند تا این داستان شروع نشده به پایان برسد.

داستان با داستانسرایی برادران دوقلوی ایتالیایی شروع می‌شود كه با نشان دادن چند جمجمه و چند سلاح برنزی در قسمتی از صحرای مصر قصد دارند به جهانیان بقبولانند كه آثار كشف شده بقایای ارتش گمشده كمبوجیه پادشاه ایرانیان باستان است كه به یكباره در این محل كشف شده است.

رسانه‌های ایرانی همه به تكاپو می‌افتند و البته اما در این میان سازمان میراث فرهنگی برای آن كه درجه حساسیت خود را نسبت به این موضوع نشان دهد از آغاز مذاكره مصر برای بازگشت این آثار باستانی خبر داد.

هیجان بر رفتارهای همه رسانه‌ای‌‌ها و حتی غیر‌رسانه‌ای‌ها سایه می‌افكند تا رئیس سازمان میراث فرهنگی به عنوان بالاترین مقام مسوول در زمینه میراث فرهنگی ایران در نامه‌ای خطاب به رئیس‌جمهور پیشنهاد جلسه‌ای مشترك را با مسوولان وزارت امور خارجه، نماینده تام‌الاختیار كشور مصر و نماینده این سازمان برگزار كند تا نكات و مسائل مرتبط با این موضوع از نقطه‌نظر سیاسی و دیپلماتیك بررسی شوند. در این نامه همچنین پیشنهاد انجام كاوش باستان‌شناسی در قالب یك گروه متخصص ارائه می‌شود تا با بررسی علمی و تخصصی موضوع توسط پژوهشگران و باستان‌شناسان، نسبت به انعكاس توانمندی‌های فنی و علمی میهن اسلامی در سطح بین‌المللی اقدام شود.

رئیس‌جمهور نیز در پاسخ ضمن اعلام موافقت خود، نامه‌ای خطاب به رئیس سازمان میراث فرهنگی ارسال می‌كند. در بخشی از این نامه آمده بود: در موضوع كشف اخیر لازم است، تلاش كافی در جهت بازبینی زوایا و وقایع تاریخی آن صورت پذیرد و اطلاع‌رسانی مناسب به ملت ایران و عموم مردم علاقه‌مند جهان انجام شود. همچنین استفاده از ظرفیت‌های كارشناسی ملی در موضوع میراث فرهنگی و بهره‌گیری از كارشناسان جهانی و ظرفیت‌های دیپلماسی و بین‌المللی مورد انتظار است.

● «زاهی هواس» آب بر آتش ریخت

اما از دیگر سو تمام دنیای باستان‌شناسی می‌داند كه «زاهی هواس» باستان‌شناس برجسته‌ای است. او اگر تمامی زوایای مختلف دنیای تمدن باستان مصر را كند وكاو نكرده باشد، قسمت اعظمی از كشفیات دوران فراعنه مصر مدیون تلاش اوست. تا جایی كه در محافل غیررسمی از او به عنوان فرعون امروز مصر یاد می‌كنند.

زاهی هواس كه اكنون دبیركل ارشد هیات آثار باستانی مصر است روز گذشته بدون توجه به هیچ حاشیه‌ای در رابطه با این كشف به طور صریح در سایت رسمی خودش نوشت: «لازم است من مردم جهان را در زمینه اخباری كه بتازگی در روزنامه‌ها، خبرگزاری‌ها و شبكه‌های تلویزیونی درباره برادران دوقلوی آنجلو (Angelo) و آلفردو (Alfredo) كاستیگلیونی (Castiglioni) كه كشف بقایای ارتش كمبوجیه، پادشاه ایرانی را مطرح كرده‌اند، آگاه و در همین جا اعلام كنم كه این اخبار بی‌پایه و اساس و گمراه‌كننده است.»

این باستان شناس جهانی حتی پا را فراتر از این هم گذاشت و در ادامه این مطلب نوشت:‌ این دو برادر هیچ پروژه كاوش باستان‌شناسی را در محوطه تاریخی برنیك پانچریسوس (Berenike Panchrysos) در آبادی باهرین (Bahrin) در نزدیكی آبادی سیوا (Siwa) نداشته‌اند و پروژه كاوش در این محوطه تاریخی از سال ۲۰۰۲ میلادی توسط دكتر پائولو گالو (Paulo Gallo) از دانشگاه تورین آغاز شده است.

هواس برای آن كه اعتماد به نفسش را درباره این موضوع در مطلب شدید اللحن خود به رخ خوانندگان بكشاند، این‌گونه مطلبش را به پایان برد: برادران كاستیگلیونی هیچ مجوز كاوش باستان‌شناسی از هیات آثار باستانی مصر نگرفته‌اند. به همین دلیل، هر آن چیزی را كه آنها ادعای كشف آن را دارند، غیرقابل باور است. دو باستان‌شناس ایتالیایی اكنون معلوم نیست در كجای دنیا مشغول كشف رازهای تاریخ هستند. زیرا در یكی از سایت‌های معتبر بین‌المللی در زمینه باستان‌شناسی، این برادران دوقلو دلالانی خطاب شده‌اند كه حتی چندی پیش می‌خواسته‌اند شمشیری قلابی را نیز به یك توریست آمریكایی بفروشند.

حال با تمام این اوصاف شاید نكته پنهان در كشف بقایای ارتش كمبوجیه دوم، هیجان‌زدگی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در این زمینه باشد كه سایت خبری متعلق به این سازمان اولین سایتی بود كه این خبر را بدون تحقیق منتشر كرد و سپس برای آن‌كه به سربازان دروغین جان نیز بدهد پرونده مذاكره برای كاوش در منطقه‌ای باستانی كه شاید اصلا وجود ندارد را به روی میز مذاكره با مصری‌ها برد. حال این موضوع بماند كه اكنون بسیاری از محوطه‌های تاریخی در ایران كاوش نشده از سوی غارتگران میراث فرهنگی غیرمجاز كاوش می‌شوند و آن وقت جالبتر آن است كه سال گذشته هیچ بودجه‌ای هم از سوی این سازمان برای كاوش‌های باستانی در ایران اختصاص داده نشد. شاید بهتر باشد این سازمان به كاوش‌های داخلی بیشتر توجه نشان دهد تا واكنش به اخباری دروغین كه دلالان بین‌المللی آثار تاریخی آنها را منتشر می‌كنند.

مهدی نورعلیشاهی