موسسه اروپایی تحقیقات هسته یی (سرن) اعلام کرد تصمیم دارد از شتاب دهنده ذرات به مدت ۱۸ تا ۲۴ ماه با انرژی هفت تراالکترون ولت بهره برداری کند.

مرحله نخست این عملیات اواخر ماه جاری آغاز خواهد شد. «استیو مایرز» مدیر بخش شتاب دهنده ها و فناوری گفت؛ «پس از این عملیات، برخورددهنده بزرگ هادرون (LHC) برای مدتی طولانی خاموش خواهد شد و ما می توانیم برای برخورد بعدی با انرژی ۱۴ تراالکترون ولت برنامه ریزی کنیم.» LHC قدرتمندترین شتاب دهنده ذرات در سراسر دنیا است که برای برخورد دو پرتو پروتون با انرژی خارق العاده در تونلی ۲۷ کیلومتری در مرز سوئیس و فرانسه طراحی شده است.

هدف از این عملیات، کسب اطلاعات بیشتر در مورد قوانین فیزیکی و ماهیت این برخورد است. این دستگاه اولین بار در سپتامبر ۲۰۰۸ (شهریور ۸۷) روشن شد. با این حال از آن زمان با مشکلاتی چون ایراد در مبدل های حرارتی و سوختن ده ها مغناطیس ابررسانا روبه رو شده است که در سال ۲۰۰۸ باعث توقف پروژه شد.

مشکل دیگر، افتادن یک تکه نان در دستگاه ترانسفورماتور بود که احتمالاً توسط پرنده یی در حال پرواز پایین افتاده و این مشکل نیز باعث قطع موقت برق دستگاه در سال ۲۰۰۹ شد. سرن که مسوولیت LHC را برعهده دارد، تاکنون از این دستگاه برای ثبت رکورد در شتاب دادن به ذرات استفاده کرده است.

شیوه سنتی سرن برای برخورددهنده های ذرات، روشن کردن دستگاه ها در طول تابستان و خاموش کردن آن در زمستان بوده است. این تصمیم به علت میزان مصرف انرژی است.

شتاب دهنده ها به اندازه شهرهای مجاور، برق مصرف می کنند و هزینه برق در تابستان بسیار کمتر است. با این حال «مایرز» گفت؛ «این مدل فصلی ممکن است در مورد LHC به کار گرفته نشود.» LHC برخلاف دستگاه های پیشین، وسیله یی با دوران سرد و گرم شدن طولانی مدت است.

«مایرز» خاطرنشان کرد؛ «از آنجا که انرژی بیشتری لازم است تا LHC برای کار در انرژی های بالای هفت تراالکترون ولت آماده شود، دو گزینه برای سرن باقی خواهد ماند؛ یا دستگاه را برای چند ماه روشن نگه دارد و سپس چند خاموشی کوتاه مدت برای بالا بردن میزان انرژی داشته باشد یا از هم اکنون به مدت طولانی دستگاه را روشن کرده و سپس پیش از آغاز عملیات پرانرژی، خاموشی طولانی مدتی را اعمال کند.»

وی در ادامه افزود؛ «روشن کردن طولانی مدت بهترین گزینه برای LHC و برای آزمایش هاست. این کار زمان لازم برای آماده سازی دقیق پیش از استفاده از انرژی ۱۴ تراالکترون ولت را برای افراد فراهم می سازد.

۱۸ تا ۲۴ ماه آزمایش، داده های لازم در مورد تمامی جنبه های دستگاه را ارائه خواهد کرد تا متخصصان بتوانند LHC را به عنوان پیشرفته ترین وسیله پرانرژی جهان در فیزیک ذرات آماده کنند.»

«جیمز گیلیز» سخنگوی سرن نیز اعلام کرد؛ گروه درصدد است پرتوها را روز ۲۰ فوریه (اول اسفند) به جریان درآورد. برخوردها با انرژی ۵/۳ تراالکترون ولت در هر پرتو، ممکن است در نیمه نخست مارس (اواخر اسفند) آغاز شود.

فاطمه محمدی نژاد