در حالی كه خبرهای نگران‌كننده‌ای از مرگ دریاچه ارومیه به گوش می‌رسد به شكلی كه به گفته مدیر كل محیط زیست آذربایجان غربی ورودی آب به دریاچه ارومیه به صفر، شوری دریاچه به حد فوق اشباع، جمعیت آرتمیا ارومیه تقریبا به صفر، سطح آب دریاچه ارومیه هم‌اكنون از حداكثر سطح تراز آن ۷ متر كاهش یافته است و به پیش‌بینی كارشناسان سطح آب دریاچه ارومیه تا ۲ ماه آینده از حداقل تراز سال گذشته نیز كمتر می‌شود، كارشناس مسوول تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست با تاكید بر این كه باید از بروكراسی برای حل معضلات دریاچه ارومیه پرهیز كرد گفت: ۱۳۰هزار هكتار از دریاچه ارمیه به طور كامل شوره‌زار شده و دیگر قابل بازگشت نیست! از سوی دیگر مدیر طرح ملی حفاظت از تالاب‌های ایران نیز از تشكیل جلسه دوم ستاد اجرایی دریاچه ارومیه تا دو هفته با حضور معاون اول رییس‌جمهوری خبر داد.

به گزارش خبرنگار «محیط زیست» خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، دریاچه ارومیه به عنوان بیستمین دریاچه بزرگ جهان با مساحتی حدود ۴۸۳ هزار هكتار یكی از مهمترین و با ارزش‌ترین اكوسیستم‌های آبی و بزرگترین دریاچه داخلی ایران به شمار می‌آید كه به دلیل سه دهه توسعه ناپایدار و بی‌رویه در منطقه كه بارگذاری‌های غیرقابل تحملی را برای این حوزه ایجاد كرده است هم‌اكنون با بحران زیست‌محیطی مواجه شده است.

● كارشناس مسوول تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست: ۱۳۰هزار هكتار از دریاچه ارمیه به طور كامل شوره‌زار شده و دیگر قابل بازگشت نیست

مهندس باقرزاده كریمی، كارشناس مسوول تالاب‌ها و مشاور معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اینكه بحران دریاچه ارومیه زخم كهنه‌ای است كه هم اكنون سر باز كرده است به ایسنا گفت: این امر نتیجه سه دهه توسعه ناپایدار و بی‌رویه در منطقه است كه بارگذاری‌های غیرقابل تحملی را برای این حوزه ایجاد كرده است.

وی با اشاره به اینكه طی سالهای گذشته علی رغم خشكسالی هر سال ۵ درصد بر تولیدات محصولات كشاورزی در استان‌های حاشیه دریاچه ارومیه افزوده شد گفت: این امر نشان دهنده آن است كه فشار بر منابع آبی اعم از آبهای سطحی و زیرزمینی در این منطقه به شدت افزایش داشته است.

كارشناس مسوول تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست با تاكید بر اینكه باید از میزان برداشت و توقعات از منابع آبی بكاهیم تصریح كرد:‌ كل بحران دریاچه ارومیه قابل حل نیست ولی تا جایی كه مربوط به مسائل انسانی است می‌توان این بحران را مدیریت كرد.

وی گفت: نمی‌شود وزارت نیرو آب را رهاسازی كند اما آبی به دریاچه نرسد! این امر نشان دهنده برداشت‌های بی‌رویه و غیرمجاز است كه در این خصوص باید نظارت‌های ویژه صورت گیرد.

كارشناس مسوول تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست افزود: تا زمانی كه برداشت از منابع آبی تنظیم نشود، به تعادل نمی‌رسیم گفت متاسفانه مردم منطقه خشكسالی را در زندگی روزمره خود حس نمی‌كنند و كشاورز كار خود را انجام می‌دهد و تنها حاشیه‌نشین‌های دریاچه آنهم اخیرا بحران خشكسالی را احساس كرده‌اند.

وی با تاكید بر اینكه باید از بروكراسی برای حل معضلات دریاچه ارومیه پرهیز كرد و به ایسنا گفت: انتقال آب و بارورسازی ابرها كارهای اورژانسی است كه می‌توان برای نجات دریاچه ارومیه انجام داد.

كارشناس مسوول تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست ارتفاع كنونی آب دریاچه ارومیه را ۴۵/۱۲۷۱ متر از سطح دریاهای آزاد عنوان كرد و گفت:‌این رقم از متوسط سطح تراز آب دریاچه ۵/۳ متر پایین تر است و باید گفت: ۱۳۰ هزار هكتار از دریاچه ارومیه به طور كامل شوره زار شده و با شرایط فعلی دیگر قابل بازگشت نیست.

وی با اشاره به اینكه مهم ترین مشكل امسال در دریاچه ارومیه افزایش تبخیر به دلیل افزایش دما نسبت به سالهای گذشته است گفت: خیلی از اقدامات را می‌توان بدون هزینه انجام داد اما نجات دریاچه ارومیه نیازمند صرف زمان و اراده قطعی مسوولان است.

● مدیر طرح ملی حفاظت از تالاب‌های ایران: سالانه ۱/۳ میلیارد متر مكعب آب وارد دریاچه ارومیه خواهد شد

دكتر نظری دوست، مدیر طرح ملی حفاظت از تالاب‌های ایران نیز با اشاره به اینكه بر اساس مصوبه كمیته تخصصی باید سالانه ۱/۳ میلیارد متر مكعب آب وارد دریاچه ارومیه شود به ایسنا گفت: تنها در این صورت و طی یك دوره پنج ساله تنها می‌توانیم به سطح تراز اكولوژیك این دریاچه برسیم.

وی با اشاره به اینكه برنامه مدیریت دریاچه ارومیه طرح مشتركی بین ۳ استان آذربایجان شرقی، غربی و كردستان بود كه با كمك مشاوران داخلی و بین المللی و بر اساس بند الف ماده ۶۷ قانون برنامه چهارم تهیه شد گفت:‌ این برنامه مدیریتی در مهرماه سال ۸۷ به امضای وزرای نیرو و جهاد كشاورزی، رییس سازمان محیط زیست و استانداران سه استان آذربایجان شرقی، غربی و كردستان رسید و در فروردین ماه سال جاری در هیات دولت به تصویب رسید.

مدیر طرح ملی حفاظت از تالاب‌های ایران افزود: برای اجرای این برنامه یك ساختار فرابخشی دیده شده كه ستاد اجرایی مدیریت حوضه آبخیز دریاچه ارومیه با ریاست معاون اول رییس جمهوری و دبیری رییس سازمان حفاظت محیط زیست و حضور معاون نظارت راهبردی رییس جمهور و وزرای نیرو، جهاد كشاورزی، مسكن، كشور و استانداران سه استان آذربایجان شرقی، غربی و كردستان تشكیل می‌شود.

وی گفت: اولین جلسه این ستاد ملی اردیبهشت ماه سال جاری برگزار و پس از بررسی وضعیت دریاچه ارومیه مقرر شد كمیته تخصصی تشكیل شده و راهكارهای مدیریت دریاچه ارومیه را ارائه كند.

مدیر طرح ملی حفاظت از تالاب‌های ایران با اشاره به اینكه تصمیمات ستاد اجرایی مدیریت حوضه آبخیز دریاچه ارومیه در حكم مصوبات هیات دولت خواهد بود به ایسنا گفت: اولین جلسه كمیته تخصصی دریاچه ارومیه خردادماه سال جاری برگزار شد و از آن زمان تا كنون پنج جلسه در این كمیته تشكیل شده كه بر اساس آن مقرر شد سالانه ۱/۳ میلیارد متر مكعب آب وارد دریاچه ارومیه شده و سهم آب هر استان و میزان بهره برداری و ارسال آن برای دریاچه ارومیه تعیین شده است. همچنین ۲۷ طرح اجرایی نیز در این كمیته تخصصی برای تطبیق استان‌های حاشیه دریاچه ارومیه با كمبود آب مصوب شده كه از جمله آنها می‌توان به آبیاری تحت فشار، استفاده مجدد از آبهای رها شده، تعیین حریم، نظارت و ... اشاره كرد.

وی گفت: تمامی این طرح‌ها قرار است در جلسه دوم ستاد اجرایی كه ظرف دو هفته آینده برگزار می شود مطرح و با فوریت به تصویب برسد.

مدیر طرح ملی حفاظت از تالاب‌های ایران گفت: با تشكیل این جلسه سهم آب هر استان مشخص شده و سازمان حفاظت محیط زیست بر ورود حق آبه هر استان به دریاچه ارومیه نظارت خواهد كرد . از سوی دیگر طرح‌های اجرایی اضطراری نیز از محل تبصره ۱۰ ستاد بودجه سال ۸۹ اعتبار دریافت كرده و در سالهای آینده وارد ردیف‌های بودجه‌ای سازمان‌ها و وزارتخانه‌های ذیربط خواهد شد.

وی با اشاره به اینكه نظارت و ایجاد ایستگاه‌های نظارتی بر روان آب‌های ورودی به دریاچه ارومیه بر عهده سازمان حفاظت محیط زیست خواهد بود، گفت: در عین حال برخورد با چاه‌های غیرمجاز بر عهده وزارت نیرو است و به هر استان اعلام می‌شود كه میزان بهره برداری از آب در حوضه آن استان به چه میزان خواهد بود كه بر اساس آن استان مربوطه نسبت به برنامه ریزی در این خصوص اقدام خواهد كرد.

مدیر طرح ملی حفاظت از تالاب‌های ایران با تاكید بر اینكه قطعا در شش ماهه اول امسال ورودی آبی به دریاچه نخواهیم داشت گفت: در تلاشیم تا در نیمه دوم سال نسبت به اجرایی كردن مصوبات ستاد اجرایی دریاچه ارومیه اقدام كنیم.

وی با اشاره به اینكه تراز اكولوژیك دریاچه ارومیه ۱/۱۲۷۴ متر از سطح دریاهای آزاد است افزود: هم‌اكنون سطح آب دریاچه ارومیه ۵/۲ متر كمتر از سطح تراز اكولوژیك دریاچه است كه بر این اساس بین ۱۰ تا ۱۲ میلیارد متر مكعب كمبود آب داریم كه با احتساب ورود سالانه ۱/۳ میلیارد متر مكعب آب به دریاچه با وضعیت تبخیر كنونی می‌توانیم طی یك دوره ۵ ساله به سطح تراز اكولوژیك دریاچه برسیم.

مدیر طرح ملی حفاظت از تالاب‌های ایران در پایان اظهار امیدواری كرد كه با همكاری و مشاركت تمامی دستگاه‌های ذیربط دریاچه ارومیه از مرگی كه هم اكنون دچار آن شده نجات یابد.

گفتنی است دریاچه ارومیه و جزایر متعدد آن به لحاظ ویژگی‌های منحصر به فرد اكولوژیكی از سال ۱۳۴۶ به عنوان منطقه حفاظت شده و از سال ۱۳۴۹ به عنوان پارك ملی مورد حفاظت قرار گرفته است.

این دریاچه از سال ۱۳۵۴ به عنوان ذخیره‌گاه بیوسفر در برنامه انسان و كره مسكون سازمان یونسكو معرفی و در آن ثبت شده است.

در سال ۱۳۵۴ دریاچه ارومیه و تعدادی از دریاچه‌های آب شیرین جنوبی آن به علت دارا بودن معیارهای جهانی كنوانسیون حفاظت از تالابها (رامسر ۱۹۷۱) در لیست تالاب‌های كنوانسیون قرار گرفته است و هم اكنون به دلیل مشكلات زیست محیطی در لیست تالاب‌های در معرض تغییرات شدید اكولوژیكی قرار دارد.

آرتمیا مهمترین موجود این دریاچه است و از گونه‌های تهدید شده جهانی پرندگان كه در این منطقه ثبت شده‌اند می‌توان به پلیكان پاخاكستریف باكلان كوچك، غاز پیشانی سفید كوچك، عروس غاز، اردك مرمری، اردك سرسفید، اردك بلوطی، خروس كولی دشتی، میش مرغ، دلیجه كوچك اشاره كرد. همچنین در حدود ۱۵۰۰ گونه گیاه آوندی در حوزه ارومیه به ثبت رسیده است كه متعلق به ۸۵ خانواده می باشند. از این ۱۵۰۰ گونه ۳۵۳ گونه ارزش اقتصادی و ۲۹۰ گونه اهمیت اکولوژیک دارند.